Απογραφική μελέτη Προνοιακών Μονάδων της Εκκλησίας
Εργασία των ΤΕΙ Καλαμάτας και Αθηνών
Μέ πρωτοβουλία του τμήματος Διοίκησης Μονάδων Υγείας-Πρόνοιας του ΤΕΙ Καλαμάτας, και σε συνεργασία με το τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του ΤΕΙ Αθηνών, μία ερευνητική ομάδα από επιστήμονες με συντονιστή τον προϊστάμενο του τμήματος Διοίκησης Μονάδων Υγείας-Πρόνοιας του ΤΕΙ Καλαμάτας κ. Φώτιο Δρούμπαλη, επίκουρο καθηγητή, πραγματοποίησε μιά απογραφική μελέτη στις προνοιακές μονάδες ανοικτού και κλειστού τύπου της Εκκλησίας.
Ο σκοπός αυτής της πολύ σπουδαίας προσπάθειας ήταν η στατιστική καταγραφή των προσφερομένων υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας των μονάδων κλειστού και ανοικτού τύπου της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς επίσης και ο εντοπισμός των θετικών και αρνητικών στοιχείων σε επίπεδο οργάνωσης και προσφοράς, που θα βοηθήσουν μελλοντικά σε έναν καλύτερο σχεδιασμό νέων δραστηριοτήτων κοινωνικής προσφοράς από μέρους της Εκκλησίας της Ελλαδος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την άδεια της Ιεράς Συνόδου και της επιτροπής Πρόνοιας και Κοινωνικής Ευποιϊας της Ιεράς Συνόδου.
Από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής της η Εκκλησία έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην απότελεσματική άσκηση του προνοιακού έργου. Οργάνωσε την φιλανθρωπία και την αλληλεγγύη συμβάλοντας σημαντικά στην προστασία ορφανών παιδιών, χηρών, ασθενών, αναπήρων και φυλακισμένων. Στά Βυζαντινά χρόνια η φιλανθρωπική δραστηριότητα και η νοσοκομειακή φροντίδα αποτελούσαν βασικά χαρακτηριστικά στοιχεία του πολιτισμού. Στήν δύσκολη περίοδο της Τουρκοκρατίας η Εκκλησία επωμίσθηκε το κύριο βάρος για την κάλυψη βασικών αναγκών, ενώ κατά τον 19ο αιώνα παρακίνησε τούς Έλληνες της διασποράς να συνδράμουν σε έργα φιλανθρωπίας. Τό ίδιο έργο συνέχισε και κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα συμβάλοντας στην αποκατάσταση των μικρασιατών προσφύγων, των θυμάτων των παγκοσμίων πολέμων και του εμφυλίου.
Σήμερα η Εκκλησία διαθέτει στή χώρα μας έναν σημαντικό αριθμό ιδρυμάτων τόσο κλειστής προστασίας με άσυλα, γηροκομεία, ορφανοτροφεία, οικοτροφεία όσο και ανοικτής προστασίας, με παιδικούς σταθμούς, μαθητικές εστίες, και λέσχες σίτισης. Τό έργο της Εκκλησίας αποκτά ακόμα μεγαλύτερτο ενδιαφέρον λόγω της κρίσης του κοινωνικού κράτους, της απορρύθμισης της κοινότητας, της αποδιάρθρωσης των παραδοσιακών δομών και της οικογένειας, της αύξουσας αστικοποίησης αλλά και λόγω των κοινωνικών αναγκών και ιδιαίτερα της εθελοντικής προσφοράς.
Η απογραφικού τύπου αυτή έρευνα υλοποιήθηκε με την χρήση δομημένου ανώνυμου ερωτηματολογίου από 15/01/00 μέχρι 31/01/01, με την βοήθεια των απογραφέων (επί πτυχίω σπουδαστών των συνεργαζομένων τμημάτων).
Τά αποτελέσματα αυτής της έρευνας είναι πολύ σημαντικά και φωτογραφίζουν το έργο της Εκκλησίας σ’ αυτό τον τομέα. Έτσι η Εκκλησία της Ελλάδος διαθέτει σήμερα εν πλήρη λειτουργία 114 μονάδες προνοιακού χαρακτήρα, (στην έρευνα δεν περιλαμβάνεται η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα). Εξειδικεύεται δέ, κυρίως στον τομέα της προνοιακής φροντίδας και άστεγων ατόμων. Δραστηριοποιείται επίσης σε χώρους όπως την βρεφική ηλικία, άτομα ανιάτως νοσούντα, και ψυχικώς νοσούντα. Καθώς επίσης τα τελευταία χρόνια παρατηρείται και δραστηριοποίηση στον χώρο της αποκατάστασης χρονίως πασχοντων.
Η συνολική δυναμικότητα των μονάδων Πρόνοιας ανέρχεται σε 5700 θέσεις ενώ ο αριθμός των ατόμων που φιλοξενούνται σήμερα στις μονάδες ανέρχονται σε 4150 άτομα. Τό 70% των μονάδων αυτών έχει ηλικία μικρότερη των 30 χρόνων, ενώ παρατηρείται μία τάση σταθερής αυξησης του αριθμού των ιδρυόμενων νέων μονάδων. Τό 73% των μελών είναι ανώτατης εκπαίδευσης και το 27% δευτεροβάθμιας. Από άποψη κτηριακού εξοπλισμού ένα 97% των συγκροτημάτων είναι ιδιόκτητα και από αυτά το 60% αποκτήθηκε από δωρεές, ή κληροδότηση, το 32% κατασκευάστηκαν απ’ αρχής, ενώ το 8% προήλθαν από αγορά. Ο προϋπολογισμός πλειοψηφικά υπερβαίνει τα 20.000.000 δραχμές, και σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνει τα 60.000.000 δραχμές. Εκδρομές και διάφορα εικαστικά πλαισιώνουν την ψυχαγωγία.
Τά στοιχεία της ως άνω απογραφικής μελέτης μπορούν να τύχουν και περαιτέρω επεξεργασίας με στόχο την καλύτερη οργάνωση και απόδοση προσφερομένων από την Εκκλησία υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας και προστασίας.
Διακ. Σ.Κ.Π.
Επί του πιεστηρίου: Η Ιερά Σύνοδος εξέδωσε ειδικό Τόμο με το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας, τον οποίο Τόμο θα παρουσιάσουμε σε επόμενο τεύχος.