Γιάννη Βαρδακουλᾶ: Ἕνας Θαρραλέος Ἱερέας

Η ιστορία της Πατρίδας μας είναι δαφνοστεφανωμένη από ηρωϊκές πράξεις αυταπάρνησης και αυτοθυσίας για την ελευθερία. Αυτή είναι η τιμή για τον πολίτη Έλληνα, που θεωρεί την ελευθερία ως το πρώτιστο αγαθό. Στην έννοιά της έχει δώσει, στη διαδρομή του χρόνου, ανθρώπινο πρόσωπο δεν την αντιλαμβάνεται και την υιοθετεί ως ανέλεγκτη, ως «άγαν ελευθερία», που δημιουργεί κραυγαλέες ανισότητες και κοινωνικές εκρήξεις. Μια προτροπή, που ξεκινάει από την αρχαιότητα ακόμη, τείνει πάντα στον εξανθρωπισμό της φυσικής ροπής του ανθρώπου προς τον ανεξέλεγκτο αυτοπροσδιορισμό του.

Δεν λείπουν όμως από την ελληνική ιστορία και οι περίοδες της κατάπτωσης, που αμαυρώνουν τη λαμπρή εικόνα της, ιδιαίτερα μάλιστα κατά την περίοδο μετά την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό. Και για να δικαιολογηθούμε, καταφεύγουμε, στις περιπτώσεις αυτές, πάντα στην επωδό της «έξωθεν επέμβασης», που όμως δεν μπορεί να μας απαλλάξη από την ευθύνη για την υποταγή μας αυτή.

Το σκηνικό αυτό επαναλήφθηκε και κατά τα περιώνυμα «Νοεμβριανά» του 1916. Η χώρα μας χωρίστηκε: στην παλαιά Ελλάδα, που υπάκουε στο Παλάτι, χωρίς και τη θέληση πολλών, το οποίο ακολουθούσε την πολιτική της Γερμανίας, και στην Ελλάδα των νέων Χωρών, υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που ήταν εξαρτημένη από την αγγλογαλλική πολιτική. Εκείνο που πρέπει ιδιαίτερα να σημειωθή είναι το γεγονός, ότι οι ίδιες ξένες δυνάμεις –οι ΑγγλοΓάλλοι-είχαν επιβάλλει στον τράχηλο του ελληνικού λαού το θεσμό της Βασιλείας, ενώ τώρα, εξυπηρετώντας καλύτερα και αποτελεσματικότερα τα ιδικά τους συμφέροντα στην περιοχή μας, πρωτοστάτησαν στην εκθρόνισή του ως ανταπόδοση στην ανυπακοή του Παλατιού στη θέλησή τους....

Η καθεστωτική μεταβολή συντελέστηκε χωρίς προσχήματα, δια «πυρός και σιδήρου», με την πολεμική σύγκρουση. Κατά τη μάχη στην περιοχή του Ρουφ –στην Αθήνα- μεταξύ των θυμάτων των αμυνομένων κατά της ξένης εισβολής, υπήρξαν και δύο Ναυπάκτιοι αξιωματικοί: ο συνταγματάρχης Δούσης και ο νεαρός ανθυπολοχαγός Νικ. Σουμπασάκος, γιος της αδερφής του πατέρα μου, Σπυριδούλας Γ. Σουμπασάκου.

Η περίοδος αυτή, όπως και κάθε εμφύλιας σύγκρουσης-με τους ΑγγλοΓάλλους συμπολεμούσαν κατά του Παλατιού οι Βενιζελικοί, στρατιωτικοί και πολίτες-ήταν πολύ σκληρή σε εκδηλώσεις αδελφοσύνης και αγριότητας, ιδιαίτερα μάλιστα από τη στιγμή που ο Βενιζέλος, εγκαταλείποντας την Αθήνα, εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, σχηματίζοντας δική του Κυβέρνηση.

Στην παλαιά Ελλάδα άρχισε κύμα τρομοκρατίας σε βάρος των Βενιζελικών από τους οπαδούς του Παλατιού, τους Επίστρατους. Συλλήψεις, εξορίες, κακοποιήσεις, λεηλασίες, δολοφονίες μάλιστα και κατά γυναικών, ήσαν στην ημερήσια διάταξη.

Για να διαδηλώση ο λαός, εκών-άκων, την αφοσίωσή του στο Παλάτι, διατάχθηκε να πάρη μέρος στο κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου «Ανάθεμα», ως εκδήλωση νομιμοφροσύνης του. Τέτοια εκδήλωση πραγματοποιήθηκε και στην πόλη μας, υπό τον ασφυκτικό κλοιό του Ναυπακτιακού Συνδέσμου Επιστράτων, τα μέλη του οποίου έφεραν μαύρα περιβραχιόνια, λόγω πένθους για τους πεσόντες αξιωματικούς. Τόπος του Αναθέματος ορίστηκε ο χώρος, όπου η σημερινή πλατεία Εθνικής Αντίστασης. Υπό το άγριο βλέμμα των Επιστράτων, κάθε Ναυπάκτιος έπρεπε να κουβαλήσει μια πέτρα και να τη ρίξη στο χώρο εκείνο, διαδηλώνοντας την πίστη του στο Παλάτι και αποδοκιμάζοντας τον «επιβουλευθέντα την πατρίδα Ελευθέριο Βενιζέλο»...

Την εποχή αυτή ζούσε στην πόλη μας και υπηρετούσε ως ιερέας ο Ιωάννης Παπασιδέρης, από τους αντιτιθέμενους στο Παλάτι. Απήχθη από το σπίτι του -η σημερινή κατοικία του Κώστα Χωραφά- σπρωχνόμενος, απειλούμενος και λοιδορούμενος από τους έξαλλους Επιστράτους, που τον οδήγησαν στη μικρή Πλατεία προ του Αη Δημήτρη, όπου είχαν συγκεντρώσει πολυάριθμες πέτρες, για να αναλάβη και αυτός μία και να πορευθή προς τον τόπο του Αναθέματος. Μόλις έφθασε εκεί ο παπαΣιδέρης, αγέρωχος και έτοιμος για όλα, εγκατέλειψε τους Επιστράτους, ανέβηκε στο Ναό και άρχισε δεόμενος «υπέρ της ειρήνης και της συμφιλιώσεως», όπως έπρεπε να πράξη ως πολίτης και ιδιαίτερα ως πιστός λειτουργός και συνεπής χριστιανός...

Ο άσπιλος αυτός Λευίτης αφήκε εποχή στη Ναύπακτο με το μειλίχιο, σοβαρό και δίκαιο λόγο του και την όλη αφιλοκερδή πολιτεία του, όπως μου το μετέδωσαν.

Αυτά από την παράδοση, κατά την αφήγηση παρόντων Ναυπακτίων.

Θυμάμαι κι εγώ ένα περιστατικό από τη θητεία μου ως «αναγνώστη» στο Ιερό των δύο Ναών της πόλης μας.

Ο Μητροπολίτης Γερμανός, που ενθρονίστηκε στον Άγιο Δημήτριο το 1935 η 1936, από τον Μητροπολίτη Κορινθίας Δαμασκηνό Παπανδρέου, ίδρυσε Σχολή για την επιμόρφωση των υποψηφίων ιερέων, ενιαύσιας διάρκειας. Οι υποψήφιοι, προϊόντος του χρόνου, χειροτονούνταν σιγά-σιγά διάκονοι και ιερείς.

Μια Κυριακή, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας στον Άγιο Δημήτριο με τον Μητροπολίτη Γερμανό, ο διάκονος, διαβάζοντας το Ευαγγέλιο, έκανε λάθος, υπερπηδώντας εκείνο της ημέρας. Ο παπαΣιδέρης το είπε στο Μητροπολίτη, ο οποίος είπε να συνεχισθή. Ο ιερέας διέκοψε τον αναγιγνώσκοντα το Ευαγγέλιο διάκονο και του είπε ποιό πρέπει να διαβάση, παρά την αντίθετη εντολή του Μητροπολίτη, το οποίο και έγινε. Ο διάκονος, καθοδηγούμενος από τον παπαΣιδέρη διάβασε το Ευαγγέλιο της ημέρας, ενώ ο ιερέας δεν έδινε προσοχή στον επιτιμητικό λόγο του Μητροπολίτη. Ήταν προσηλωμένος, αφοσιωμένος και στο τυπικό, που δεν εννοούσε να παραβεί. Δεν γνωρίζω αν έπρεπε να υπακούσει στο Μητροπολίτη, κατά τους εκκλησιαστικούς κανόνες η αν ορθά έπραξε. Πιστεύοντας προφανώς ότι εκείνο ήταν εκκλησιαστικά ορθό, όρθωσε το ανάστημά του ως συνέπεια ιερωμένου.

Το περιστατικό αυτό το έζησα όντας πλάϊ στο Μητροπολίτη ως αναγνώστης.

Ο παπαΣιδέρης κατά τη διάρκεια της ιερωσύνης του συνέτασσε, με δική του πρωτοβουλία σε ίδιο βιβλίο, τα ληξιαρχικά στοιχεία των κατοίκων της μικρής μας τότε πόλης, βιβλίο που αναζητούσαν οι ενδιαφερόμενοι με τον τίτλο «του παπαΣιδέρη», γιατί μετά τη συνταξιοδότησή του το παρέδωσε στο Δήμο μας. Με ιδιόγραφη γραφή -πολύ μικρά αλλά ευανάγνωστα γράμματα-καταχωρούσε, κατά οικογένεια, όλα τα στοιχεία που αφορούσαν σε γάμους, γεννήσεις, βαπτίσεις, θανάτους κλπ. Μέχρι να οργανωθή ο Δήμος μας με το μηχανογραφικό σύστημα, που ολοκληρώθηκε τα τελευταία χρόνια, το βιβλίο του παπαΣιδέρη ήταν η επίσημη πηγή κάθε πληροφορίας, σχετικά με την αστική κατάσταση κάθε φυσικού προσώπου της πόλης μας.

Το βιβλίο αυτό, ο «παπαΣιδέρης», έχει δασωθεί από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου μας ως συμπληρωματική πηγή πληροφοριών. Για την ιστορία να αναφέρω τα ακόλουθα: Είχε προηγηθεί του παπαΣιδέρη ο παπαΓιάννης Βαρδακουλάς, ιερέας και δάσκαλος στην πόλη μας, με το ίδιο χειρόγραφο βιβλίο. Το βιβλίο αυτό υπήρχε στο Δήμο μας και το είχα χρησιμοποιήσει πολλές φορές για παλαιότερες του παπαΣιδέρη πληροφορίες. Δυστυχώς ... χάθηκε από το Δημαρχείο. Με την ευκαιρία αυτή απευθύνω, ως Ναυπάκτιος, έκκληση στον κατέχοντα το βιβλίο αυτό, να το επιστρέψη στην αρμόδια υπηρεσία του Δήμου μας με όποιον τρόπο επιθυμεί. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα πηγή ιστορικών πληροφοριών για την πόλη μας.–

  • Προβολές: 1112

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance