Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Ο έξυπνος δεν είναι σε όλα ειδήμων

του Πρωτ. Θωμά Βαμβίνη

Ο υψηλός δείκτης νοημοσύνης δεν συνδέεται υποχρεωτικά με υψηλό δείκτη συναισθηματικής ωριμότητας. Με άλλα λόγια, ένας που έχει φυσική εξυπνάδα, την οποία καλλιεργεί με υψηλού επιπέδου σπουδή, δεν σημαίνει ότι με την πρόοδο στην σπουδή ωριμάζει ψυχολογικά και συναισθηματικά· δεν σημαίνει ότι μπορεί να διαχειριστή με επιτυχία τις εσωτερικές του κρίσεις· δεν σημαίνει, για παράδειγμα, ότι είναι ικανός να αποφύγη την κατάθλιψη, ελευθερώνοντας τον νου του από αυτό που ονομάζει ο όσιος Κασσιανός ο Ρωμαίος «πνεύμα της λύπης». Η οξύτατη και εφευρετική διάνοια μπορεί να ανήκη σε άνθρωπο με πολλές ψυχολογικές ανισορροπίες και εμμονές.

Αν, λοιπόν, η εξυπνάδα δεν συνδέεται πάντοτε με την συναισθηματική και ψυχολογική ωριμότητα, πολύ περισσότερο, δεν συνδέεται μαζί της υποχρεωτικά η πνευματική ωριμότητα, αφού ακόμη και ένας διανοητικά και ψυχολογικά ώριμος μπορεί να είναι πνευματικά τελείως ανώριμος. Εδώ η πνευματική ωριμότητα εννοείται με το περιεχόμενο που της δίνει η παράδοση της Εκκλησίας μας. Πνευματικά ώριμος είναι αυτός που έχει φθάσει στην αρετή της διάκρισης των πνευμάτων, ο οποίος έχει ενεργούσα μέσα του την χάρη του Αγίου Πνεύματος και με το φως της και την πείρα του γνωρίζει να διακρίνη την ενέργεια του Θεού από τις ενέργειες των κτισμάτων.

Αυτά τα εισαγωγικά καταγράφηκαν για να επισημανθή μέσω ενός ιστορικού παραδείγματος το νοσηρό υπόβαθρο της κριτικής πολλών «λογικών» ανθρώπων απέναντι σε φαινόμενα που συνδέονται με την πίστη. Τελευταία πολλά ακούσθηκαν είτε με αφορμή το σκήνωμα του ιερομονάχου Βησσαρίωνος, είτε με πρόφαση το απόκρυφο ευαγγέλιο του Ιούδα. Τα περισσότερα από αυτά δεν αξίζουν σοβαρή κριτική αντιμετώπιση. Για ποιμαντικούς λόγους μόνον, όμως, χρειάζεται να γίνη μια υπενθύμιση· ότι ο άνθρωπος με το δυνατό μυαλό δεν είναι ειδήμων για όλα τα θέματα. Ειδικά η ολοκληρωτική αναφορά του ανθρώπου προς το θεϊκό του πρωτότυπο, η ομοίωσή του με τον Χριστό, απαιτεί πολύ περισσότερες δυνάμεις από την δύναμη ενός δυνατού μυαλού. Απαιτεί καλλιέργεια –κάθαρση και φωτισμό– όλων των δυνάμεων της ψυχής του ανθρώπου και όχι μόνο της λογικής. Θέλει πρωτίστως ψυχολογική και πνευματική ωριμότητα.

Το ιστορικό παράδειγμα στο οποίο θα αναφερθούμε είναι παρμένο από το βιβλίο του Άγγλου μαθηματικού Μάρκους Ντι Σατόι, με τίτλο: «Η μουσική των πρώτων αριθμών», το οποίο κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα σε ελληνική μετάφραση. Το βιβλίο ασχολείται με την ιστορία της άλυτης προς το παρόν μαθηματικής υπόθεσης του μεγάλου Γερμανού μαθηματικού Ρίμαν την σχετική με τους πρώτους αριθμούς. Δεν θα ασχοληθούμε στην συνέχεια με μαθηματικές έννοιες και προβλήματα, αλλά με κάποια «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» που αφορούν τις «θρησκευτικές πεποιθήσεις» του Άγγλου μαθηματικού Γκ. Χ. Χάρντι, ο οποίος συνεισέφερε αρκετά στην αντιμετώπιση της υπόθεσης Ρίμαν. Η αναφορά του βιβλίου του Σατόι στον Χάρντι γίνεται στις σελίδες 188 έως 194.

Ο Χάρντι ήταν ένας πανέξυπνος άνθρωπος. Σύμφωνα με τον σύγχρονο θεμελιωτή της ευκλείδειας Γεωμετρίας Χίλπερτ, ο Χάρντι ήταν ο καλύτερος μαθηματικός της Αγγλίας στις αρχές του 20ου αιώνα. Αν τον προσεγγίση όμως κανείς μέσα από κάποιες σημαντικές λεπτομέρειες της ζωής του, θα διαπιστώση ότι το γρήγορο μυαλό του δεν συνδεόταν με ψυχολογική και πνευματική ωριμότητα. Τρία ήταν τα βασικά θέματα που αιχμαλώτιζαν το μυαλό του: Η υπόθεση Ρίμαν, το παιχνίδι κρίκετ και η ανοιχτή διαμάχη του με τον Θεό. Σε μια πρωτοχρονιάτικη κάρτα του απαριθμώντας τις επιθυμίες του για την νέα χρονιά, πρώτη τοποθετούσε την απόδειξη της υπόθεσης Ρίμαν, δεύτερη την επιτυχία ενός μεγάλου σκορ σ’ ένα διεθνές τουρνουά κρίκετ και τρίτη την εύρεση ενός επιχειρήματος για την μη ύπαρξη του Θεού που να μπορή να πείση το ευρύ κοινό. Έχει ενδιαφέρον να δούμε στην συνέχεια κάποια γεγονότα που συνδέονται με την διαμάχη του Χάρντι με τον Θεό.

Ενώ ζητούσε απόδειξη για την μη ύπαρξη του Θεού, θεωρούσε ότι ο Θεός ήταν προσωπικός του εχθρός, ότι ο Θεός τον μισούσε. Πίστευε ότι υπάρχει ένας Θεός ο οποίος μισεί επιλεκτικά κάποιους ανθρώπους, μεταξύ των οποίων κατέτασσε και τον εαυτό του. Δεν ήταν, δηλαδή, φιλοσοφικά άθεος. Ως μαθηματικός εθισμένος στην αποδεικτική διαδικασία γνώριζε ότι τίποτε δεν μπορεί να αποδειχθή αν δεν ξεκινήσουμε από αληθείς αναπόδεικτες προτάσεις, τα αξιώματα η τα δόγματα. Δεν είχε όμως ορθή αντίληψη περί του Θεού. Δεν είχε σχέση με τον ζωντανό Θεό. Ήταν προφανώς γαλουχημένος, ως Άγγλος, με την θεολογία του Ανσέλμου Καντερβουρίας, που μιλά για Θεό που προσβάλλεται και θέλει ικανοποίηση για την διασάλευση της δικαιϊκής τάξης του. Δεν είχε σχέση με τον Χριστιανικό Θεό, τον μόνο Θεό, που είναι η αλήθεια, η ζωή και η αγάπη. Θεωρούσε, λοιπόν, τον Θεό προσωπικό του αντίπαλο, τον οποίο προσπαθούσε με το έξυπνο μυαλό του να Τον «ξεγελάση», ώστε να γίνεται αυτό που θέλει ο Χάρντι και όχι ο Θεός. Προφανώς δεν μπορούσε να διανοηθή την ελευθερία ως υπακοή στο θέλημα του Θεού, του δημιουργού και κυβερνήτη του σύμπαντος κόσμου.

Πίστευε ότι ο Θεός δεν ήθελε την χαρά του. Και επειδή ο Θεός γνώριζε ότι πρώτη χαρά του Χάρντι ήταν η μελέτη της υπόθεσης Ρίμαν και δεύτερη το κρίκετ, όταν τύχαινε να πάη ο Χάρντι στο γήπεδο για να παρακολουθήση κάποιον αγώνα κρίκετ, προκειμένου να κάνη καλό καιρό, κουβαλούσε μαζί του επιδεικτικά πολλά χαρτιά με τις σημειώσεις του, ομπρέλα και τέσσερα πουλόβερ. Με αυτό ήθελε να δείξη στον Θεό ότι επιθυμούσε ενδόμυχα να βρέξη, πράγμα που θα τον βοηθούσε να απαλλαγή από το αγαπητό του κρίκετ, αφού θα διακοπτόταν ο αγώνας, ώστε να αφιερωθή περισσότερο χρόνο στις μελέτες του. Ο Χάρντι, λοιπόν, πίστευε ότι ο Θεός για να μην του ικανοποιήση την ενδόμυχη επιθυμία θα εξασφάλιζε λιακάδα!

Την ίδια θεολογική υποδομή αποκαλύπτει και το επόμενο περιστατικό. Κάποτε θα διέσχιζε την Βόρεια Θάλασσα με μικρό σχετικά καράβι, ενώ ο καιρός ήταν πολύ άσχημος. Τότε φοβήθηκε για την ζωή του. Για να εξασφαλίση το αίσιο πέρας του ταξιδιού του θέλησε πάλι να «ξεγελάση» τον Θεό. Στέλνει, λοιπόν, μια κάρτα σε φίλο του με το εξής περιεχόμενο: «Απέδειξα Υπόθεση Ρίμαν. Κάρτα πολύ μικρή για να χωρέση απόδειξη». Ο Χάρντι πίστευε ότι σε καμμιά περίπτωση ο Θεός, ως αντίπαλός του, δεν θα επέτρεπε να βουλιάξη το καράβι, ώστε να μείνη ο κόσμος με την εντύπωση ότι μαζί με τον Χάρντι χάθηκε και η απόδειξή του. Δεν θα επέτρεπε, δηλαδή, να συνοδεύη την μνήμη του Χάρντι η δόξα ότι απέδειξε την Υπόθεση Ρίμαν.

Αυτές οι αφελείς και υβριστικές θεολογικές απόψεις του Χάρντι, ότι ο Θεός μισεί, ότι δεν ελέγχει τα άδηλα και τα κρύφια της ανθρώπινης συνείδησης και ότι μπορεί να «ξεγελασθή» από τον έξυπνο άνθρωπο, είναι ένα τυπικό παράδειγμα του θεωρητικού και ψυχολογικού υπόβαθρου στο οποίο εδράζεται τις πιο πολλές φορές η αρνητική κριτική θεμάτων της πίστεως. Η επιθετική και άδικη κριτική της ζωντανής πίστης από ορισμένους έξυπνους ανθρώπους, είναι η φυσική τους αντίδραση σε μια λανθασμένη θεολογία, σε μια μαγική, ειδωλολατρική θρησκευτικότητα, την οποία κουβαλούν μέσα στην ψυχή τους. Πολεμούν, δηλαδή, αυτό που μπήκε μέσα στην ψυχή τους είτε από το νοσηρό θρησκευτικά περιβάλλον τους, είτε από την δική τους ψυχολογική ιδιορρυθμία και όχι την ζωντανή πίστη. Η εξυπνάδα τους δεν είναι ικανή να εντοπίση και να εξυγιάνη τα κίνητρα της πολεμικής τους.

Γι’ αυτό η ορθή πίστη, που παραλαμβάνεται από τους κεκοιμημένους και τους ζώντες πνευματικούς πατέρες –τους «ειδήμονες» της Εκκλησίας– είναι το μεγαλύτερο δώρο. Αυτή ειρηνεύει τον άνθρωπο, τον απαλλάσσει από τους μυστικούς ταραχοποιούς φόβους και από τους μικρούς πεπερασμένους στόχους ζωής, όπως είναι η λύση ενός μαθηματικού προβλήματος η η νίκη σε έναν αγώνα κρίκετ. Αυτή ολοκληρώνει και ενοποιεί τον άνθρωπο και του δίνει την δυνατότητα να γνωρίση, ότι η αγάπη του Θεού δημιούργησε και κυβερνά τον κόσμο.–

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 1271

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance