Γιάννη Βαρδακουλά: Θανάση Παπαθανασόπουλου: “Περίστα Ναυπακτίας”,

Ένα βιβλίο για την Περίστα Ναυπακτίας

εκδόσεις “Μελέαγρος”, Αθήνα 1998

του Γιάννη Βαρδακουλά

Τον κ. Θανάση Παπαθανασόπουλο γνωρίζω από το πλούσιο και πολυσήμαντο πνευματικό του έργο, που επανειλημμένα έχει τιμηθεί από διάφορα πνευματικά ιδρύματα και την Ακαδημία Αθηνών. Η ποίηση, το θέατρο, η λαογραφία, το δοκίμιο, το πεζογράφημα, η μετάφραση αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και το δίκαιο, στην λαϊκή του μορφή, είναι το ευρύτατο πεδίο της δημιουργικότητάς του και των μελετημάτων του. Ακάματος πνευματικός εργάτης, με ευρύτατα πνευματικά ενδιαφέροντα και συγγραφική εμβέλεια, που κορυφώνεται στο ανεπανάληπτο ποιητικό του έργο, μας έδωσε τελευταία με το βιβλίο του “Περίστα Ναυπακτίας” τα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία του πατρικού του χωριού. Και όχι μόνο αυτό. Γιατί με την εργασία αυτή, η καλλιεπής γραφίδα του και το ερευνητικό του πνεύμα μας χάρισαν ένα πρωτοποριακό έργο, το οποίο είναι υπόδειγμα για την συγγραφή ανάλογων μελετών, που τώρα τελευταία πληθύνονται, με την σημειούμενη στροφή του ανθρώπου προς την “ιστιά” της πατρικής γής. Πρόκειται για ολοκληρωμένη εργασία, που δεν αφήνει ανεξερεύνητη καμιά πτυχή του καθόλου κοινωνικού βίου.

Στο πρώτο μέρος, το ιστορικό, μετά τα τοπογραφικά στοιχεία και ό,τι σχετικό με την εξέλιξη της μικρής Κοινότητας του κραβαρίτικου αυτού χωριού, ακολουθούν τα αρχαία χρόνια με βάση κείμενα του Θουκυδίδη και του Στράβωνα· η Ενετοκρατία με τις σχέσεις και τις επιδράσεις της στην περιοχή των Κραβάρων, στα οποία εντάσσει τα δημοσιονομικά βάρη και της Περίστας και την καταπιεστική συμπεριφορά των Ενετών τοπικών αρχόντων, των Προβλεπτών, όπως αυτά αποτυπώνονται σε αναφορές και διαμαρτυρίες των κατοίκων· η παρουσία Εβραίων στο χωριό από τα παλιά χρόνια και η οικονομική τους δραστηριότητα· τα μεγάλα χρόνια του Εικοσιένα με την πολιτική, κλέφτικη και αρματωλική δράση των Περιστιάνων, που καθαγιάζεται ακόμη με την συμμετοχή στην Έξοδο του Μεσολογγίου· η μετανάστευση πρώτα στην Βλαχιά καί, γενικότερα, η εμπορική δραστηριότητα των κατοίκων στο Εσωτερικό και το Εξωτερικό· η συμμετοχή των Περιστιάνων στους αλυτρωτικούς αγώνες του Ελληνισμού, οι ιεροί ναοί και η επίδοση των Περιστιάνων στον γραπτό λόγο, όπως προκύπτει από τα Οδοιπορικά, τα Απομνημονεύματα και τα διάφορα άλλα φιλολογικά δημιουργήματά τους.

Στο δεύτερο μέρος, τα Λαογραφικά, ζωντανεύει, με την ζωηράδα και την πιστή αντιγραφή της πραγματικότητας, με τις ανεπανάληπτες περιγραφές του, με τους Κραβαρίτικους θρύλους, τα πανηγύρια με την φρεσκάδα της ντομπροσύνης, τον αυθορμητισμό και τις ποικιλόμορφες εκδηλώσεις των συγχωριανών του· τα λαογραφικά στοιχεία για την εργασία των κατοίκων και την συγκομιδή κατά τις τέσσερις εποχές του έτους· τις φημισμένες φορεσιές των γυναικών· τον κύκλο της ζωής με τα γεγονότα που αναφέρονται στον αρραβώνα, τον γάμο, στον θάνατο με την γνωστή περιγραφική του ικανότητα· το δημοτικό τραγούδι, διασώζοντας δεκαεφτά δημοτικά τραγούδια του χωριού· το λαϊκό δίκαιο, με τις εθιμικές ρυθμίσεις για το νερό και την διανομή του, τα δικαιώματα και την ευθύνη του αγωγιάτη, για την κληρονομική διαδοχή και την ιδιοκτησία της γής. Ακολουθούν οι μοναδικές περιγραφές του για την πρακτική ιατρική, τα βότανα, τα μάγια, τα γητέματα και τα ξόρκια, που ήσαν το αποκούμπι σε δύσκολες ώρες τα παλιότερα χρόνια· για την ντοπιολαλιά, τα τοπωνύμια, την λαϊκή αρχιτεκτονική και τα σπίτια του χωριού· για τα σύγχρονα λαογραφικά στοιχεία του χωριού, τα σχετικά με την ποιμενική ζωή και την δραστηριότητα των κατοίκων· για το λαϊκό θέατρο, που είναι, όπως σημειώνει, βαθειά ριζωμένο στην περιστιανική ψυχή· για τα διάφορα έθιμα, τις γιορτές και τις μορφές κοινωνικής συνεργασίας και αλληλεγγύης των κατοίκων, που έχουν διασώσει μέχρι σήμερα αυτό το σύνθετο στοιχείο του λαϊκού μας πολιτισμού, το “κοινοτικό πνεύμα”.

Κάνει ιδιαίτερη εντύπωση η βαθειά γνώση της ζωής του χωριού και η παρατηρητικότητα του συγγραφέα, στοιχεία, με τα οποία αποκαλύπτει το βάθος, την ψυχή των κάθε μορφής δρώμενων στο χωριό. Και δεν μπορούσε να γίνη αλλιώς για έναν πνευματικό άνθρωπο, όπως ο κ. Θανάσης Παπαθανασόπουλος. Έζησε και ζεί την ζωή και τις σχέσεις στο χωριό του με τις αδιάκοπες επισκέψεις του, παρά την εκτεταμένη επαγγελματική και πνευματική του δραστηριότητα. Έτσι, και με την γνωστή έφεσή του για έρευνα, διέσωσε όλο αυτό τον πλούτο από την λαϊκη ψυχή και δημιουργία, που την παραδίδει στους επερχόμενους μεταλαβιά από το δισκοπότηρο της λαϊκής μας παράδοσης, που και με αυτή επιβιώνει στην διαδρομή του χρόνου η αυτοσυνειδησία του λαού μας.

Διακεκριμένος από όλους, πνευματικός Ναυπάκτιος ο συγγραφέας, τιμά με το πολυσύνθετο έργο του την Ναυπακτία, την Ρούμελη και την Πατρίδα μας, λόγος για τον οποίον, πιστεύω, δεν θα αργήσει η ολοκλήρωση της δικαίωσής του...

Θα ήθελα να κλείσω την παρουσίαση του βιβλίου του αυτού, υπενθυμίζοντας την αγάπη για το πατρικό χωριό, όπως είναι αποτυπωμένη στους στίχους του:

Στον Άνινο θε ν’ ανεβώ, στον Ψώριαρι θα πάω,

θά σκαρφαλώσω χάραμα ψηλά στην άϊ-Σωτήρα.

Στο Ξηροβούνι χάραμα θα ψιλοτραγουδάω,

καθώς το αετίσιο μάτι μου θα σεργιανάω τριγύρα

  • Προβολές: 1227

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance