Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Βιολογικό και πνευματικό DNA

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Μέσα στις επιθυμίες πολλών ανθρώπων ζη η ελπίδα για μια επίγεια αιωνιότητα, χωρίς ασθένειες και πόνους, με τη δυνατότητα απολαύσεως όλων των επιγείων αγαθών. Η ελπίδα αυτή δεν απουσιάζει και από Ορθοδόξους Χριστιανούς, γιατί η ύπαρξή της δεν συνδέεται με το θρήσκευμα που δηλώνει κανείς, αλλά με το αν γεύθηκε, έστω και λίγο, τη ζωή του μέλλοντος αιώνος ή είναι παντελώς άγευστος αυτής της δωρεάς. Όλοι οι κάτοικοι της Γής βρισκόμαστε κάτω από τις απειλές των ασθενειών και το φάσμα του θανάτου, γι’ αυτό, σε όσους εξαντλούν τις προοπτικές της ζωής τους μέσα στα όρια του “βιολογικού” ορίζοντα, η “ανάγνωση” του “βιβλίου της ζωής” από τους επιστήμονες, του ανθρώπινου, δηλαδή, γονιδιώματος, αναζωπύρωσε την ελπίδα της επίγειας αιωνιότητας. Ορισμένοι, μάλιστα, αισθάνθηκαν ότι τώρα άρχισαν να γνωρίζουν τον εαυτό τους, ταυτίζοντας τον εαυτό τους με τα γονίδιά τους. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που γράφηκε σε άρθρο της Καθημερινής για την ανακοίνωση του μεγάλου επιτεύγματος: “ανακοινώθηκε στον πλανήτη Γη οτι “επιτεύχθηκε” το “γνώθι σ’ αυτόν””, ταυτίζοντας την αυτογνωσία με τη γνώση του γονιδιώματος.

Δεν θα αναφερθώ διεξοδικά στην υπερβολική αισιοδοξία που δημιουργήθηκε, γιατί κάτι τέτοιο απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις. Δημοσιεύθηκαν, άλλωστε, πολλά άρθρα στον ημερήσιο τύπο, που οριοθέτησαν το μέγεθος του επιτεύγματος. Μόνο θα σημειώσω κάτι που γράφηκε σε σχετικό άρθρο, το οποίο μετριάζει κάπως τον υπερβολικό ενθουσιασμό. Γράφηκε, λοιπόν, ότι οι επιστήμονες “συλλάβισαν” το μεγαλύτερο μέρος του “συγγράμματος” που περιέχει τους κώδικες με τις οδηγίες για την παραγωγή από τον οργανισμό μας των πρωτεϊνών, οι οποίες μας κρατούν στη ζωή. Το “συλλάβισμα”, όμως, του “συγγράμματος” δεν τελείωσε και το σημαντικότερο είναι ότι η “γλώσσα” στην οποία είναι γραμμένο, είναι μια άγνωστη γλώσσα. Μάθαμε, δηλαδή, να συλλαβίζουμε κάποιες λέξεις, χωρίς ακόμη να γνωρίζουμε καλά το νόημά τους. Πάντως, όταν μάθουμε το νόημα αυτών “ξένων” λέξεων, θα μας αποκαλυφθούν πολλά από τα μυστήρια της ζωής.

Πολλοί μιλούν για τα ηθικά και κοινωνικά διλήμματα που ανακύπτουν εξ αιτίας της μεγάλης ανακάλυψης, περιγράφουν τους φόβους που δημιουργεί. Δεν θα αναφερθώ σ’ αυτούς. Θα σταθώ μόνο σε θετικές συνέπειες του επιτεύγματος, οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως αφορμή για να μιλήσουμε για τον άνθρωπο πιο ολοκληρωμένα, και όχι μόνο βιολογικά.

Η ολοκληρωμένη γνώση του γονιδιώματος θα βοηθήση τους επιστήμονες να βρουν τα πραγματικά αίτια εκατοντάδων ασθενειών, να επινοήσουν εξαιρετικά ευαίσθητες και ειδικές διαγνωστικές μεθόδους και να παρασκευάσουν φάρμακα “προσωπικά” για κάθε ασθενή, εξειδικευμένα στη γενετική του ιδιοσυγκρασία, τα οποία θα είναι πιο αποτελεσματικά και με πολύ περιορισμένες παρενέργειες. Όλα αυτά συνιστούν μια μηχανιστική θεραπευτική επέμβαση στο σώμα του ανθρώπου που πάσχει. Σε καμμιά περίπτωση, όμως, με αυτές ή παρόμοιες βιολογικές μεθόδους, δεν θα φθάσουμε στη γνώση του εαυτού μας. Κι’ αυτό γιατί, πρώτον, εμείς δεν είμαστε τα γονίδιά μας, όπως είπε παλιότερα ο Umberto Eco· δεν είμαστε απλά και μόνο βιολογικές μονάδες· έχουμε ψυχή νοερή και λογική, έχουμε ελευθερία, παιδεία και πολιτισμό, που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τους προσανατολισμούς της υπάρξεως μας. Και δεύτερον, γιατί την ακριβή γνώση του γονιδιώματός μας θα την έχουν μόνο οι ειδικοί επιστήμονες και όχι όλοι εμείς οι υπόλοιποι, που είμαστε άσχετοι με τις έρευνες και την ορολογία της μοριακής Βιολογίας. Αν η γνώση του εαυτού μας ταυτιζόταν με τη γνώση του γονιδιώματός μας, τότε η αυτογνωσία δεν θα ήταν δυνατή για το μέγα πλήθος των ασχέτων με την επιστήμη της Βιολογίας.

Ο άνθρωπος, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Αγίας Γραφής και των Πατέρων, είναι πλασμένος, ως ψυχοσωματική συγκρότηση, “κατ’ εικόνα Θεού”. Έτσι, η γνώση του ανθρώπου δεν σχετίζεται άμεσα και μονοδιάστα με τη Βιολογία, αλλά κυρίως και προπαντός με τη Θεολογία και πιο ειδικά με τη Χριστολογία. Ο Χριστός είναι το αρχέτυπο για την “κατασκευή” του ανθρώπου. Στο Χριστό έχουμε θεοφάνεια και ανθρωποφάνεια, αποκάλυψη, δηλαδή, του Θεού, αλλά και αποκάλυψη του αυθεντικού ανθρώπου. Οι Απόστολοι την ημέρα της Πεντηκοστής έφθασαν στην πλήρη γνώση του ανθρώπου, ως πλασμένου “κατ’ εικόνα Θεού”, αφού κατά την ημέρα αυτή το Άγιο Πνεύμα τους οδήγησε “εις πάσαν την αλήθειαν”. Γι’ αυτό μπορούμε να ισχυρισθούμε, ότι το πνευματικό DNA του ανθρώπου, η φύση και λόγος της υπάρξεώς του, έχει πλήρως αποκρυπτογραφηθή εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια.

Εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια γνωρίζουμε πλήρως το “γονιδίωμα” της ανθρώπινης ψυχής, τη φυσική “αλληλουχία” των δυνάμεών της, τους “διεγέρτες” των ασθενειών της, τις “μεταλλάξεις” των φυσικών κινήσεών της σε παραφύση, που δημιουργούν χρόνιες ασθένειες, οι οποίες δυσκολεύουν πολύ τη ζωή των απογόνων. Έχουμε, δηλαδή, βαθύτατη γνώση της παθολογίας της ανθρώπινης ψυχής, γεγονός που δημιούργησε μια μακρά και πλούσια θεραπευτική παράδοση, με “φάρμακα” εξειδικευμένα στην ιδιοσυγκρασία του κάθε πνευματικά ασθενούς. Η εξειδίκευση των πνευματικών φαρμάκων στην περίπτωση του κάθε ανθρώπου είναι μια από τις βασικές αρχές της Πατερικής μας Παραδόσεως.

Όμως, παρά την πλήρη γνώση της ψυχής του ανθρώπου, ο θάνατός της -ο χωρισμός της, δηλαδή, από την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος- κυριαρχεί μέχρι σήμερα και φαίνεται να είναι ισχυρότερος από όλα τα μέσα που τον πολεμούν. Η επισήμανση των αιτίων αυτής της κυριαρχίας είναι ένα επιτακτικό ποιμαντικό έργο. Μια σύγκριση με την “γενετική” θεραπευτική, νομίζω ότι μπορεί να δώση αφορμή για σημαντικές παρατηρήσεις.

Όταν φθάσουμε στη πλήρη γνώση του ανθρώπινου γονιδιώματος, καθώς και των γονιδιωμάτων όλων των παθογόνων μικροοργανισμών, και παρασκευασθούν τα κατάλληλα φάρμακα, η θεραπεία του οποιουδήποτε ασθενούς θα είναι μια εύκολη υπόθεση, η οποία θα εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τα μέσα και την εμπειρία του γιατρού, ενώ ο ασθενής μπορεί να μη γνωρίζη τίποτε για τη μέθοδο θεραπείας του, τίποτε για το γονιδίωμά του. Μπορεί ακόμη, όλη η θεραπευτική αγωγή να γίνη και χωρίς τη θέλησή του, διότι δεν εξαρτάται ούτε από τη γνώση, ούτε από τη γνώμη του. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει με τη θεραπεία των πνευματικών ασθενειών. Σε αυτές χρειάζεται και η γνώση και η γνώμη του ασθενούς.

Στα συγγράματα των Αποστόλων και των Πατέρων έχουν καταγραφεί η φυσική ζωή της ψυχής του ανθρώπου, οι ασθένειες των παθών, οι αιτίες και η εξέλιξή τους, όμως, αυτό δεν επαρκεί για την πνευματική θεραπεία του ανθρώπου. Χρειάζεται να συμβάλλουν τρεις κυρίως παράγοντες. Πρώτον, η προαίρεση του ασθενούς, η θερμή επιθυμία της θεραπείας του, που υπερνικά τη δύναμη της πνευματικής ραθυμίας. Δεύτερον, η ύπαρξη έμπειρου πνευματικού γιατρού, που να έχη τη διάκριση και τη δύναμη να απελευθερώνη τον ασθενή από την αιχμαλωσία στους λογισμούς του και να τον οδηγή σταδιακά σε βαθύτερη γνώση του εαυτού του, αλλά και του Θεού. Και τρίτον, η καθαρτική, φωτιστική και θεοποιός ενέργεια του Θεού, η οποία ανακαινίζει τον άνθρωπο. Η θεραπεία της ψυχής δεν είναι ένα ανθρώπινο έργο, ούτε επίσης ένα έργο ανεξάρτητο από την θέληση του ανθρώπου. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται η μεγάλη δυσκολία του και η αναποτελεσματικότητά του σε πολλούς. Στηρίζεται στη θετική κίνηση της ανθρώπινης ελευθερίας. Απαιτεί από τον άνθρωπο να αποτινάξη τη ραθυμία του, να παραμερίση την έπαρσή του και να ανοιχθή στη χάρη του Θεού.

Το τέλος αυτής της θεραπευτικής πορείας του ανθρώπου είναι η γνώση του Θεού και του εαυτού του, είναι η υπερνίκηση του πνευματικού θανάτου, η ανάσταση της ψυχής του, πριν από το βιολογικό θάνατο.

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 1313

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance