Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: “Βίος του Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου”

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

“Βίος του Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου”Με τον τίτλο αυτόν εκδόθηκε πρόσφατα ένα καταπληκτικό βιβλίο που περιγράφει τον βίο και την Πολιτεία του οσίου Γέροντος Παϊσίου, τον οποίο αξιώθηκα από τον Θεό να γνωρίσω και να ακούσω την θεόσοφη διδασκαλία του.

Συγγραφεύς του βιβλίου αυτού είναι ο αείμνηστος Ιερομόναχος Ισαάκ, με την βοήθεια της Συνοδείας του, προ και μετά την κοίμησή του, την δε κεντρική διάθεση την έχει το Ιερό Ησυχαστήριο Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου Μεταμορφώσεως Χαλκιδικής.

1. Το περιεχόμενο του βιβλίου

Πρόκειται για μια “συστηματική βιογραφία” του Γέροντος Παϊσίου και στην πραγματικότητα για την “αυτοβιογραφία” του, γιατί κύρια πηγή των πληροφοριών είναι ο ίδιος ο Γέροντας Παΐσιος, αφού ο Γέροντας κατηύθυνε τα πνευματικά του παιδιά με την δική του μεγάλη πνευματική πείρα, αποκαλύπτοντας έτσι μερικές πνευματικές πλευρές του εαυτού του. Άλλωστε η ίδια η πνευματική και η μοναχική ζωή είναι στην ουσία πολεμική – στρατιωτική επιστήμη.

Το υλικό που συγκεντρώθηκε, όπως λέγεται στον πρόλογο, ήταν αρκετά μεγάλο, και γι' αυτό “παραλείφθηκαν η διδασκαλία του Γέροντα, που συμπληρώνει μερικούς τόμους, πλήθος επιστολών του και υπέρ τα διακόσια μαρτυρημένα θαύματά του”.

Η Συνοδεία του Γέροντα Ισαάκ γράφει στον πρόλογο: “Πιο πολύ από τα θαύματά του μας έχουν συγκινήσει η μεγάλη του αυταπάρνηση, οι φιλότιμοι αγώνες για την αγάπη του Χριστού, η μοναχική ακρίβεια και η λεπτή του αίσθηση για την πνευματική ζωή, η σπανία διάκρισή του, η θυσιαστική αγάπη για τον κάθε άνθρωπο και το πατερικό φρόνημα που ανέπαυσε όλους”.

Για τον αείμνηστο π. Παΐσιο έχουν κυκλοφορήσει πολλά βιβλία και έχουμε υπ' όψη μας κυρίως τον αυθεντικό του λόγο για διάφορα θέματα της πνευματικής ζωής, τα οποία δημοσιεύθηκαν από την Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Σουρωτής, όπως και μερικά άλλα που παρουσιάζουν συνομιλίες του Γέροντα με διαφόρους προσκυνητάς. Όμως στο βιβλίο αυτό που αναφερόμαστε παρουσιάζεται η υποδομή της διδασκαλίας αυτής που είναι αυτό το ίδιο το πρόσωπο του π. Παϊσίου, αφού περιγράφεται έκδηλα τί έκανε για να φθάση να έχη ένα αυθεντικό θεολογικό λόγο. Χωρίς την υποδομή του βίου ο λόγος είναι κενός.

Το βιβλίο “Βίος και Πολιτεία του Γέροντος π. Παϊσίου του αγιορείτου” διαιρείται σε δύο βασικά μέρη.

Στο πρώτο μέρος περιγράφεται “ο κατά πλάτος βίος” και διαιρείται σε δεκατέσσερα επιμέρους κεφάλαια με τίτλους: “οι κατά σάρκα και κατά πνεύμα πρόγονοι”, “ασκητικά προγυμνάσματα”, “στρατιωτική θητεία”, “αναζητήσεις και προετοιμασία”, “κοινοβιάτης στην Μονή Εσφιγμένου”, “στην ιδιόρρυθμη Μονή Φιλοθέου”, “στην Μονή Στομίου Κονίτσης”, “ερημίτης στο Θεοβάδιστον Όρος Σινά”, “στην Ιβηρική Σκήτη”, “στα ερημικά Κατουνάκια”, “στην καλύβη του Τιμίου Σταυρού”, “στην Παναγούδα”, “ασθένεια και μακαρία κοίμηση”, “θαύματα μετά την κοίμηση”. Πρόκειται για την ιστορική του πορεία και τις παλαίστρες όπου αγωνίσθηκε.

Το δεύτερο μέρος επιγράφεται “βιογραφικά με θεματικές ενότητες” και διαιρείται σε τρία κεφάλαια: το πρώτο έχει τίτλο “αρετές” και υποκεφάλαια: “ξενιτεία ακροτάτη”, “υπακοή”, “πλούτος τοις πένησι”, “εργάτης και κήρυξ μετανοίας”, “ακτημοσύνη”, “ασκήσεως απληστία”, “κοπιών και εργαζόμενος”, “άρωμα ευλαβείας”, “δικαιοσύνην ηγάπησε”, “φιλότιμο”, “εμπιστοσύνη στην θεία πρόνοια”, “άγγελος ειρήνης”, “λύχνος διακρίσεως”, “ησυχίας εραστής”, “νήψη”, “προσευχή – το τυπικό του”, “απάθεια”, “αγάπη αρχοντική”. Το δεύτερο έχει τίτλο “χαρίσματα” και υποκεφάλαια: “υπέρβαση των όρων της φύσεως”, “συμφιλίωση με την κτίση”, “ευχέτης του σύμπαντος κόσμου”, “διδάσκαλος χαρισματούχος”, “χάρισμα παρακλήσεως”, “δαιμόνων αντίπαλος και διώκτης”, “μύρον εκκενωθέν”, “συνεννόηση με ετερογλώσσους”, “παράδοξες μεταβιβάσεις”, “αίσθηση προσευχών και επικλήσεων”, “γνώστης της καταστάσεως των κεκοιμημένων”, “διόραση και προόραση”, “χάρισμα ιάσεων”, “αγιοφάνειες”, “προβολέας του ακτίστου φωτός”. Και το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο “προσφορά” και υποκεφάλαια: “καθηγητής της ερήμου”, “ιεραποστολή από την έρημο”, “έξοδοι στον κόσμο”, “υπέρμαχος της παραδόσεως”, “προς την μητέρα Εκκλησία”, “υπέρ του γένους και της Πατρίδος”.

Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα “επίμετρο” στο οποίο παρουσιάζονται τρία θέματα: “μορφή, χαρακτήρας και φυσικά χαρίσματα του Γέροντος”, “το μήνυμά του” και “η πνευματική διαθήκη του Γέροντα”.

Εάν το πρώτο μέρος του βιβλίου παρουσιάζει “τον κατά πλάτος βίον” του Γέροντος και βλέπουμε την πορεία του και τις πνευματικές του παλαίστρες, το δεύτερο μέρος παρουσιάζει τον “κατά βάθος βίον” του ήτοι εκθέτει συστηματικώς την εξαγιασμένη προσωπικότητά του.

Και τα δύο μέρη έχουν την ιδιαιτερότητά τους. Στο πρώτο μέρος θαυμάζει κανείς τους αγώνες και τις ασκήσεις, αλλά και τις εμπειρίες του Γέροντα, στο δεύτερο μέρος συντρίβεται και ζαλίζεται από το βάθος της αγίας του προσωπικότητος.

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής θα γράψη ότι το Άγιον Πνεύμα προξενεί την καθαρότητα σε αυτούς που είναι άξιοι της καθάρσεως, δια του φόβου, της ευσεβείας και της γνώσεως, επίσης προξενεί φωτισμό της γνώσεως των όντων, σε αυτούς που είναι άξιοι του φωτός, δια ισχύος, βουλής και συνέσεως, καθώς επίσης χαρίζει την τελειότητα σε αυτούς που είναι άξιοι της θεώσεως, δια της παμφαούς και απλής και ολοσχερούς σοφίας.

Ο αείμνηστος Γέροντας ήταν άξιος της καθάρσεως, του φωτισμού και της θεώσεως, και ο Θεός του δώρισε όλα τα αγαθά των ευλογημένων αυτών καταστάσεων, οπότε κατέστη ένας πνευματικός πατέρας και βοηθούσε τους ανθρώπους ποικιλοτρόπως, με τον λόγο και την σιωπή, με την προσευχή και τα θαύματα. Γι' αυτό και όταν κανείς διαβάζει τους λόγους του, τους αισθάνεται ως λόγους σοφίας και συνέσεως, λόγους που δημιουργούν ανακαινίσεις και αναθεωρήσεις της προσωπικής του ζωής.

2. Εμπειρική Εκκλησιολογία

Διαβάζοντας κανείς το βιβλίο αυτό βλέπει έναν Θεόπτη Γέροντα ασκητή που πέρασε όλα τα επίπεδα της πνευματικής ζωής, όπως της αποταγής, της ακτημοσύνης, της μαρτυρικής υπακοής, της πολυχρονίου ασκήσεως, της καθάρσεως της καρδιάς, του φωτισμού του νοός, της νοεράς καρδιακής προσευχής, της θεοπτικής εμπειρίας, της αγάπης προς τον Θεό. Επίσης βλέπει κανείς έναν μοναχό με ανεπτυγμένο, σε μεγάλο βαθμό, το φιλότιμο και την πνευματική παλληκαριά, γι' αυτό άλλωστε και ο ίδιος μιλούσε συνεχώς στους Χριστιανούς να αποκτήσουν φιλότιμο και παλληκαριά.

Το βιβλίο αυτό είναι ένα πνευματικό Συναξάρι, όμοιο με τα Συναξάρια των αρχαίων ασκητών της ερήμου, αλλά και με τα διάφορα παλαιά Γεροντικά που διαβάζονται ακόμη και σήμερα και στα οποία συναντούμε την αυθεντική ορθόδοξη εμπειρική θεολογία.

Τα πάντα έζησε αυτός ο ευλογημένος Γέροντας. Γνώρισε τις επιθέσεις των δαιμόνων, “το διαβολικό πετροβόλημα”, τα δαιμονικά “ταγκαλίστικα” πειράγματα, από φθόνο, λόγω της μεγάλης πνευματικής του καταστάσεως. Οι δαίμονες εμφανίστηκαν πολλές φορές για να του προκαλέσουν σύγχυση και να του κάνουν κακό, όμως ο άνθρωπος του Θεού τους αντιμετώπισε με την δύναμη του Αγίου Πνεύματος, με βαθειά ταπείνωση και πνευματική σοφία.

Είχε ο Γέροντας αίσθηση τί είναι Εκκλησία, ότι δηλαδή η Εκκλησία είναι κοινωνία αγίων, οι οποίοι άγιοι έχουν σχέση με τον Χριστό. Ο Γέροντας είδε άγγελο που του έφερε τροφή, είδε τον φύλακα άγγελό του να τον περιποιείται, όταν είχε ανάγκη. Είδε αγίους όπως τους Τρείς Ιεράρχες, την αγία Αικατερίνη, τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, τον χορό των οσίων Πατέρων, τον άγιο Ισαάκ τον Σύρο, την αγία Ευφημία, τον άγιο Παντελεήμονα, τον άγιο Λουκιλλιανό, τον όσιο Αρσένιο κ.ά. Εμφανίσθηκε ένας άγιος μέσα στο φως και όταν τον ρώτησε ποιός είναι του απάντησε ότι είναι ο άγιος Βλάσιος από τα Σλάβαινα. Κάποτε αξιώθηκε της νυκτερινής επισκέψεως της Παναγίας, άλλη φορά είδε την Παναγία στα άσπρα και επανειλημμένως δέχθηκε την θεομητορική της στοργή, μίλησε μαζί της και έλαβε “τροφή από τα άχραντα χέρια της”. Την Παναγία την είχε σαν μάννα, την Αγία Ευφημία την φώναζε “αγία Ευφημούλα μου”.

Κάποια φορά έζησε και είδε αισθητά την Χάρη του Θεού που τον στήριξε και τον κράτησε δέκα ολόκληρα χρόνια. Ασκούσε την νοερά ησυχία και την καρδιακή προσευχή. Ο νούς του αρπαζόταν στην θεωρία όταν προσευχόταν. Είδε το “γλυκύτατο φως” πού, όπως αφηγείται, ήταν “πιο δυνατό από το φως του ηλίου. Ο ήλιος έχανε την λάμψη μπροστά του. Έβλεπα τον ήλιο και μου φαινόταν το ηλιακό φως ωχρό, όπως είναι το φως της σελήνης κατά την πανσέληνο. Το φως το έβλεπα για πολύ. Μετά όταν το φως έλειψε και η χάρις μειώθηκε, τότε δεν εύρισκα καμμία παρηγοριά και χαρά”. Τέτοια ήταν η ευλογημένη κατάσταση ώστε μετά που τελείωνε η ουράνια αυτή εμπειρία και έπρεπε να φάη, να πιη νερό, να κάνη εργόχειρο, αισθανόταν “σαν ζώο”. Αξιώθηκε να δη και τον ίδιο τον Χριστό, ακόμη και από τότε που ήταν δεκαπέντε ετών. Για μια άλλη Θεοφάνεια διηγείται ο ίδιος: “Σε μια στιγμή σαν να χάθηκε ο τοίχος του κελλιού μου. Βλέπω τον Χριστό μέσα στο φως, σε απόσταση έξι μέτρα περίπου”. Έζησε εμπειρικά την θεία Κοινωνία ως Σώμα Χριστού.

Ο Γέροντας Παΐσιος είχε όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των Προφητών και των μεγάλων οσίων ανδρών. Έβλεπε καθαρά τα πάντα. Είδε την ψυχή του γερο-Φιλάρετου του Ρουμάνου την ώρα που έφυγε για τον ουρανό “σαν μικρό παιδί ηλικίας δώδεκα χρονών περίπου, με φωτεινό πρόσωπο και μέσα σε ουράνιο φως, να ανεβαίνη στον ουρανό”.

Έζησε όλη την δογματική της Εκκλησίας (Θεολογία, Χριστολογία, Εκκλησιολογία, δαιμονολογία, εσχατολογία) εμπειρικά στην προσωπική του ζωή.

Γι' αυτό, διαβάζοντας όλη την πνευματική του βιογραφία, θυμήθηκα έντονα έναν σημαντικό λόγο του αειμνήστου π. Ιωάννου Ρωμανίδου, και αυτού Καππαδόκου που καταγόταν από την περιοχή που καταγόταν ο π. Παΐσιος, ο οποίος έλεγε ότι η εκκλησιολογία, δηλαδή ο λόγος περί της Εκκλησίας, έχει δύο όψεις· η μία είναι η αρνητική, η οποία συνίσταται στην δαιμονολογία, δηλαδή τον πόλεμο εναντίον των δαιμόνων, και η άλλη είναι η θετική, η οποία συνίσταται στην Χριστολογία, δηλαδή την μέθεξη της δόξης του Χριστού. Και κατά έναν παράδοξο, αλλά αληθινό τρόπο, ο βαθμός βιώσεως της λεγομένης θετικής όψεως της Εκκλησίας (Χριστολογία), έχει σχέση με τον τρόπο αντιμετωπίσεως της λεγομένης αρνητικής όψεως της Εκκλησίας (δαιμονολογία). Αυτό σημαίνει ότι όσο κανείς ζη στα όρια της προσωπικής του ζωής την νίκη του Χριστού επί του διαβόλου, της αμαρτίας και του θανάτου, τόσο και μπορεί να βιώση την δόξα της Αναστάσεως του Χριστού. Άλλωστε, όπως λέγεται από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, ο Χριστός ήλθε στον κόσμο “ίνα λύση τα έργα του διαβόλου” (Α΄ Ιω. γ΄ 8).

Μέσα στα πλαίσια αυτά ευρίσκεται η ορθόδοξη εκκλησιολογία και γενικότερα η θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αυτό άλλωστε φαίνεται και σε όλο το κείμενο του βιβλίου “Βίος και Πολιτεία Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου”. Μια θεολογία που δεν έχει σχέση με την πολεμική εναντίον του διαβόλου, του θανάτου και των παθών είναι ξένη με την θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, δηλαδή την θεολογία των Προφητών, των Αποστόλων, των Μαρτύρων, των Οσίων, των Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων, και είναι θεολογία δαιμονική. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής θα πη χαρακτηριστικά: “δαιμόνων εστι θεολογία η δίχα πράξεως γνώσις”.

Επομένως, η μεγάλη προσφορά του βιβλίου αυτού βρίσκεται στο ότι μας υποδεικνύει τί είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία και πώς μπορεί κανείς να είναι ζωντανό μέλος της Εκκλησίας. Η Ορθόδοξη ησυχαστική παράδοση περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως είναι η υποδομή των δογμάτων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, αφού δια της καθαρτικής ενεργείας του Θεού ο άνθρωπος καθαίρεται από τις δαιμονικές δυνάμεις, δια της φωτιστικής ενεργείας του Θεού αποκτά την αδιάλειπτη μνήμη του Θεού, και δια της θεοπτικής ενεργείας του Θεού έχει προσωπική κοινωνία με τον Θεό, την Παναγία και τους Αγίους, βιώνει εμπειρικά την Εκκλησία ως Σώμα Χριστού και κοινωνία θεώσεως, οπότε στην συνέχεια καθίσταται διδάσκαλος στην Εκκλησία, εκφραστής της εμπειρικής θεολογίας.

Έτσι εξηγούνται οι θεόπνευστες διδαχές του Γέροντα, το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων, αφού ξεχώριζε το θεϊκό από το διαβολικό, πράγμα που συνιστά την αληθινή θεολογία. Θεράπευε τις πνευματικές και σωματικές ασθένειες των ανθρώπων, και έκανε πολλά και μεγάλα θαύματα, προξενούσε αλλοιώσεις πνευματικές στους συνομιλητάς του, οδηγείτο από το Άγιον Πνεύμα. Στο βιβλίο γίνεται λόγος για πολλά τέτοια χαρίσματα που είχε ο Γέροντας, τα οποία αναφέραμε επιγραμματικά προηγουμένως στην ενότητα “το περιεχόμενο του βιβλίου”. Ο Θεός δίνει στα φιλότιμα παιδιά του τα δώρα της αγάπης Του, και έτσι καθίστανται εν Χριστώ “ιερείς της θείας Χάριτος”, “πνευματικόν ιερατείον”, παράκληση και παρηγοριά των πονεμένων ανθρώπων.

Τα πνευματικά χαρίσματα, ως δωρεές του Αγίου Πνεύματος, δεν είναι ανεξάρτητα από την εν ελευθερία αναζήτηση του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος αναζητά τον Θεό με όλη την δύναμη της ψυχής του και ο Θεός του χορηγεί το πλήρωμα της ζωής.

Ο αείμνηστος π. Παΐσιος, όπως φαίνεται στην παρούσα ολοκληρωμένη βιογραφία του, έκανε μεγάλη άσκηση, υπερβολικές και υπέρμετρες για τα ανθρώπινα δεδομένα θυσίες για την αγάπη του Χριστού και γι' αυτό ο Θεός τον γέμισε με τις πλούσιες δωρεές Του, γιατί Αυτός αμείβει πλουσιοπάροχα τα φιλότιμα παιδιά του.

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής αναλύει θεολογικότατα ότι ο Δημιουργός Θεός έβαλε μέσα στην ανθρώπινη φύση τις εκζητικές και εξερευνητικές δυνάμεις των θείων, όμως τις αποκαλύψεις των θείων τις παρέχει το Άγιο Πνεύμα κατά Χάρη με την επιφοίτησή Του. Επομένως, ούτε μόνη της η θεία Χάρη ενεργεί την γνώση των μυστηρίων του Θεού, ούτε βέβαια οι άγιοι απέκτησαν την αληθινή γνώση των όντων, ερευνώντας αυτήν την θεία γνώση με μόνη την φυσική δύναμή τους, χωρίς την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται και οι δύο παράγοντες, ήτοι και η αναζήτηση των θείων από την φυσική δύναμη και την ελευθερία του ανθρώπου, αλλά και η αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος.

Έτσι, κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, αυτή η Χάρη του Αγίου Πνεύματος δεν δίδει την σοφία στους αγίους, χωρίς την καταλληλότητα του νου, ούτε δίδει την γνώση χωρίς την δεκτική ικανότητα του λόγου, ούτε δίδει την πίστη χωρίς την πληροφορία των μελλόντων και των αδήλων στον νου και τον λόγο, ούτε δίδει χαρίσματα ιαμάτων, χωρίς να έχη ο άνθρωπος την κατά φύση φιλανθρωπία, ούτε δίνει άλλα χαρίσματα, χωρίς την δεκτική έξη και δύναμη κάθε ανθρώπου, ούτε βέβαια αποκτά τα χαρίσματα αυτά ο άνθρωπος χωρίς την θεία δύναμη που τα χορηγεί, με μόνη την φυσική του δύναμη.

Η σχέση μεταξύ φυσικών και πνευματικών χαρισμάτων φαίνεται στην σχέση μεταξύ ηλιακού φωτός και οφθαλμών. Ο υγιής οφθαλμός μπορεί να δη το ηλιακό φως και όλα εκείνα που φωτίζονται από αυτό, αλλά, όπως λέγει ο άγιος Μάξιμος, χωρίς το ηλιακό φως είναι αδύνατον να αντιληφθή ο οφθαλμός τα αισθητά.

Ο Γέροντας Παΐσιος καθάρισε το νοερό της ψυχής του και έλαβε από το Άγιον Πνεύμα την σοφία, ανέπτυξε την δεκτική δύναμη του λόγου και απέκτησε την υπαρξιακή γνώση, βίωσε την πληροφορία των μελλόντων και των αποκρύφων και γι' αυτό έλαβε το δώρο της πίστεως, ανέπτυξε σε μεγάλο βαθμό την φιλανθρωπία, εκδαπανώμενος καθημερινώς υπέρ των αδελφών της οικογένειας του Αδάμ και γι' αυτό έλαβε το χάρισμα των ιαμάτων.

Και επειδή στο βιβλίο αυτό που σχολιάζουμε καταγράφονται και διάφορες θαυματουργικές επεμβάσεις και ενέργειες του Γέροντος Παϊσίου, πρέπει να υπογραμμισθή ότι όλα αυτά τα θαυματουργικά γεγονότα που επιτελούσε ήταν φυσικά αποτελέσματα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, η οποία δόθηκε ανάλογα με το φυσικό χάρισμα της φιλανθρωπίας. Η μεγάλη του αγάπη προς τους ζώντας και κεκοιμημένους, που εκδηλωνόταν με την αδιάλειπτη προσευχή και την θυσιαστική, μαρτυρική διακονία, μεταποιήθηκε από το Άγιον Πνεύμα σε χάρισμα θαυματουργίας.

3. Βλέπων, όσιος, μάρτυς

Τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης ο λαός τους ονόμαζε “ορώντες” και “βλέποντες”, όπως τον Προφήτη Σαμουήλ, διότι είχαν πνευματικές διόπτρες, έβλεπαν τις πνευματικές ασθένειες των ανθρώπων, είχαν διαρκή επικοινωνία με τον Θεό με τον προφορικό λόγο και την προφορική επικοινωνία μαζί Του, έβλεπαν την μελλοντική ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού. Ένας τέτοιος “ορών” και “βλέπων” ήταν και ο Γέροντας Παΐσιος, όπως τον γνωρίσαμε προσωπικά και όπως αναλύεται εύστοχα στο βιβλίο αυτό.

Όλη η ζωή του ήταν θαυμαστή. Λένε στο Άγιον Όρος ότι όταν ξεκινήση κανείς την μοναχική του ζωή, έχει ζήλο ωσάν τον Άθωνα, και στο τέλος καταλήγει ο ζήλος του να είναι ωσάν ένα καρύδι. Δεν συνέβη αυτό με τον Γέροντα Παΐσιο, αλλά όσο περνούσαν τα χρόνια, τόσο και αυξανόταν ο ζήλος του, το φιλότιμό του, η άσκησή του.

Η πνευματική του βιογραφία μας υπενθυμίζει μεγάλες μορφές ασκητών της αρχαίας Εκκλησίας. Το αδύνατο σώμα του άντεχε αυτήν την άσκηση, γιατί λάμβανε Χάρη από τον Θεό. Έκανε μεγάλες πνευματικές “τρέλλες” για την αγάπη του Χριστού, στον ύπνο, το φαγητό, τις μετάνοιες, τις οδοιπορίες, τον εγκλεισμό σε σπηλιές, την διαμονή σε κουφάλες βελανιδιών, την κατάβαση σε γκρεμό για ησυχία, την στέρηση, την ακρότατη ησυχία, την αδιάλειπτη προσευχή και την οδύνη της καρδιάς για όλον τον κόσμο, την φιλανθρωπία, την συνάντηση με αρκούδες και την επίδειξη ευγένειας σε αυτές, την ατρομία και αφοβία του για πράγματα που προκαλούν φόβο. Δεν φορούσε παπούτσια στην έρημο του Σινά, γι' αυτό “είχαν σχιστεί οι φτέρνες του και έτρεχαν αίμα”. Άλλοτε συμπεριφερόταν ως κατά Χριστόν σαλός και άλλοτε ως σοφός διδάσκαλος. Μερικά μαρτυρικά γεγονότα μου τα διηγήθηκε ο ίδιος, όπως για παράδειγμα το πώς αντέδρασε στον πειρασμό της “σαρκικής πύρωσης” στην Ιερά Μονή του Στομίου της Κόνιτσας. Μάλιστα, μου έδειξε και τις ουλές από τις πληγές στο πόδι του και δίνω την μαρτυρία γι' αυτό.

Και παρά την μεγάλη αυτή άσκηση, το δόσιμό του σε τέτοιες “τρέλλες” για τον Χριστό, ήταν όλος καρδιά, γλύκα και γλυκασμός, ακτινοβολούσε παρηγοριά και συμπόνοια για τους πονεμένους, έβγαζε ένα ατέλειωτο “πνευματικό χιούμορ”, είχε μια τρυφερή και ευαίσθητη καρδιά, ήταν μια αδιάλειπτη πνευματική λιακάδα, ένα ιλαρό φθινοπωρινό δειλινό. Όπου έπρεπε, και το απαιτούσαν οι ποιμαντικές ανάγκες, ήταν αυστηρός, αλλά συνδύαζε αυστηρότητα με μητρική καρδιά. Επέπληξε κάποιον μπροστά μου για μια ανοησία του και όταν εκείνος αναλύθηκε σε δάκρυα, τον πήρε μαζί του, όπως η μητέρα τα άτακτα παιδιά της, τον οδήγησε στον νιπτήρα για να πλυθή και του έδωσε πετσέτα για να σκουπισθή, οπότε στην συνέχεια του μίλησε διδακτικά και παρακλητικά.

Γενικά, ο ευλογημένος αυτός Γέροντας, όπως γράφεται στο βιβλίο, “έλειωνε τον εαυτό του στην άσκηση και ανέπαυε πνευματικά κάθε άνθρωπο. Αλγούσε ο ίδιος για τον πόνο και τις αμαρτίες των ανθρώπων και ταυτοχρόνως τους μετάγγιζε χαρά και παρηγοριά. Πάλευε με δαίμονες, συνωμιλούσε με Αγίους, συναναστρεφόταν με άγρια ζώα και βοηθούσε πνευματικά τους ανθρώπους”.

Όπως η ζωή του ήταν θαυμαστή, το ίδιο θαυμαστή ήταν και η κοίμησή του, που ήταν κοίμηση οσιακή, μαρτυρική. Είναι χαρακτηριστική μια συνομιλία με τον θεράποντα ιατρό του επτά μέρες πριν την κοίμησή του, κατά την μαρτυρία του ιδίου του θεράποντος γιατρού. Ο γιατρός του είπε: “Γέροντα, το συκώτι σας πρήστηκε και σάς πονάει”, και το είπε αυτό γιατί ο καρκίνος είχε κάνει μεταστάσεις φοβερές. Ο Γέροντας Παΐσιος χαμογέλασε και είπε: “Ά, αυτό είναι το καμάρι μου, μη στενοχωριέσαι. Αυτό με κράτησε ως τα εβδομήντα, και αυτό τώρα με στέλνει, όσο πιο γρήγορα μπορεί, εκεί που πρέπει να πάω. Μη στενοχωριέσαι γι' αυτό, μια χαρά είμαι”. Αυτή η αντιμετώπιση δείχνει την υπέρβαση του θανάτου.

Προς το τέλος της ζωής του “ήθελε να είναι μόνος, να προσεύχεται απερίσπαστα και να προετοιμασθή καλύτερα για την έξοδό του”. Κατά την τελευταία νύκτα έζησε την εμπειρία των μαρτύρων. Μέσα στους πόνους του, όπως περιγράφεται στο βιβλίο, “επικαλείτο την Παναγία” λέγοντας: “Γλυκειά μου Παναγία”. “Έχασε τις αισθήσεις του για δύο ώρες, και όταν συνήλθε με σβησμένη φωνή είπε: "μαρτύριο, πραγματικό μαρτύριο", και έπειτα εκοιμήθη ειρηνικά”.

Είναι χαρακτηριστική και η “πνευματική διαθήκη του Γέροντα”, η οποία βρέθηκε μετά την κοίμησή του στο Κελλί του “Παναγούδα” και δείχνει την πνευματική και θεολογική του ωριμότητα. Η “διαθήκη” του, με την ορθογραφία του Γέροντος, έχει ως εξής:

“Του λόγου μου ο Μοναχός Παΐσιος, όπως εξέτασα τον εαυτό μου, ίδα ότι όλες τις εντολές του Κυρίου της παρέβην, όλες της αμαρτίες της έχω κάνη. Δεν έχει συμασία εάν ορισμένες έχουν γίνη σε μικρότερο βαθμό, διότι δεν έχω καθόλου ελαφριντικά, επειδή με έχει εβεργετήση πολύ ο Κύριος.

Εύχεσθε να με ελεήση ο Χριστός.

Συνχωρήστε με, και συνχωρημένοι να είναι όσοι νομίζουν ότι με λύπησαν.

Ευχαριστώ πολύ,

και πάλιν

Εύχεσθε

Μοναχός Παΐσιος”.

Στο μικρό αυτό χειρόγραφο φαίνεται η αυτομεμψία του, η πνευματική του ωριμότητα, αφού συγκρίνει τον εαυτό του με το ύψος της πνευματικής ζωής, με την πολιτεία του ουρανίου πολιτεύματος που αξιώθηκε να ζήση και να δη, γι' αυτό γράφει με βαθειά ταπείνωση. Η απλότητα του λόγου του δείχνει πνευματική ωριμότητα.

Ο Γέροντας Παΐσιος ήταν ένας μεγάλος ασκητής με καρδιά μικρού παιδιού, και ένα αρτιγέννητο βρέφος με εμπειρία μεγάλων Πατέρων.

Με την συχνή επικοινωνία που είχα με τον αείμνηστο μεγάλο Γέροντα είχα σχηματίσει την πεποίθηση ότι η όλη του προσωπικότητα συνεδύαζε τα χαρίσματα, των Προφητών της Παλαιάς Διαθήκης και των αγίων ανδρών της Καινής Διαθήκης.

Από την Παλαιά Διαθήκη μου θύμιζε την μορφή του Προφήτου Ηλία, ως προς την άσκηση, την ζωντανή επικοινωνία με τον Θεό, την διαμονή του στο σπήλαιο και την τροφή που λάμβανε από τον κόρακα, την πυρφόρα προσευχή με την κυκλοειδή συνέλιξη ακόμη και του σώματος, τον ζήλο για τον Θεό και την αγάπη του για τον λαό, προκειμένου να επιστρέψη στην αλήθεια του ζωντανού Θεού. Πράγματι, πολλές πτυχές της ζωής του Προφήτου Ηλία έζησε ο αείμνηστος π. Παΐσιος, όπως φαίνεται στην πνευματική του βιογραφία.

Από την Εκκλησιαστική ζωή μου θύμιζε δύο μεγάλους ασκητές. Ο πρώτος είναι ο αββάς Ποιμήν, του οποίου τα αποφθέγματα καταγράφονται στο “Γεροντικόν” και στα οποία φαίνεται η βαθειά γνώση της πνευματικής ζωής, η πνευματική του σοφία, αλλά και η αγάπη του προς τους ανθρώπους. Ο δεύτερος είναι ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος διακρινόταν για την διαφάνεια της προσωπικότητός του, την βαθειά του ταπείνωση, την ευστροφία του, το γνήσιο “ιεραποστολικό πνεύμα”, και την προφητική και μαρτυρική βιοτή του. Τον συνδυασμό των χαρισμάτων των δύο αυτών μεγάλων αγίων τον συναντούμε στην προσωπικότητα και το έργο του π. Παϊσίου. Ομοίαζε πολύ με τον αββά Ποιμένα, ως προς την ασκητική του και την αγάπη του προς τους ανθρώπους, αλλά και με τον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό ως προς την απλότητά του, τις θαυματουργικές επεμβάσεις του και την κενωτική ιεραποστολική του διακονία. Αλλά και η ανταπόκριση του κόσμου στον π. Παΐσιο είναι η ίδια ανταπόκριση την οποία οι άνθρωποι είχαν στον αββά Ποιμένα και στον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό.

Τον ζήσαμε ως “βλέποντα”, όσιο και μάρτυρα, γι' αυτό και δίνουμε την μαρτυρία της αγιότητός του.

4. Η αυθεντικότητα του βιβλίου

Διαβάζοντας κανείς το βιβλίο αυτό διαπιστώνει έντονα ότι είναι αυθεντικό, και είναι γραμμένο με απλότητα και καθαρότητα λέξεων, εννοιών και γεγονότων, πράγμα το οποίο είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της αληθείας. Κάποιος χαρακτήρισε το βιβλίο “λιπόσαρκο”, γιατί δεν έχει τίποτε περιττό. Ο τρόπος με τον οποίο είναι γραμμένο το βιβλίο αυτό θυμίζει έντονα τα ιερά Ευαγγέλια που περιγράφουν την ζωή του Χριστού, τα Συναξάρια που παρουσιάζουν την ζωή των αγίων, και το Γεροντικό, όπως και τον Ευεργετινό, που εκθέτουν την ζωή των οσίων ασκητών. Όσο απλός και καθαρός είναι ο λόγος, τόσο και εκφράζει την αλήθεια των πραγμάτων.

Στον πρόλογο που γράφηκε από την Συνοδεία του αειμνήστου Γέροντας Ισαάκ γράφεται: “Στην προσπάθεια της βιογραφήσεως θέσαμε ως κανόνα την αλήθεια· "αρχή των λόγων σου αλήθεια". Προσπαθήσαμε δηλαδή να παρουσιάσουμε τον Γέροντα όπως τον γνωρίσαμε, όπως ήταν, χωρίς προσπάθεια μεγεθύνσεως και εξιδανικεύσεως από αγάπη και θαυμασμό”.

Ακόμη το σημαντικό είναι ότι ο τρόπος της γραφής του βιβλίου αυτού ομοιάζει με τον τρόπο που έγραφε ο Γέροντας Παΐσιος, όπως φαίνεται στα βιβλία του για τον άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη, για τους Αγιορείτας Πατέρας, για τον Χατζηγιώργη. Παρατηρεί κανείς μια ομοιότητα βιογραφούντος και βιογραφουμένων.

5. Καρδιακή μνήμη

Διάβασα το βιβλίο αυτό με βαθειά κατάνυξη και νοσταλγικές μνήμες. Γιατί η προσωπικότητα του π. Παϊσίου είναι από εκείνες που συνάντησα στην πορεία της αναζητήσεως της εσωτερικής ζωής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ύστερα από απογοήτευση που προξενούσαν οι στοχαστικές και λογικοκρατικές θεολογικές αναλύσεις. Και οι ευλογημένες αυτές προσωπικότητες μου δημιούργησαν ιδιαίτερη αίσθηση.

Αισθάνομαι βαθειά ευγνωμοσύνη στον Θεό, γιατί με αξίωσε να συναντήσω αυτήν την υπέροχη οσιακή μορφή. Τον αείμνηστο όσιο Γέροντα Παΐσιο τον άκουσα ομιλούντα και διδάσκοντα τα βαθύτερα μυστήρια της πνευματικής ζωής, τον αισθάνθηκα ως μια ζωντανή θεολογία, συμπροσευχήθηκα μαζί του κατά την διάρκεια πολύωρης αγρυπνίας, τον άκουσα ψάλλοντα, συνοδοιπόρησα μαζί του για ώρες από την Ιερά Μονή Σιμωνόπετρας μέχρι το κελλί του “Παναγούδα” στις Καρυές, κοιμήθηκα ή μάλλον αγρύπνησα στο κελλί του και τον άκουσα προσευχόμενο όλη την νύχτα, με βοήθησε σε κρίσιμες στιγμές της ζωής μου, με περίμενε με αγάπη σε ένα βουναλάκι μακρυά από το Κελλί του και μου υποδείκνυε το μονοπάτι για να τον συναντήσω στο μέρος που βρισκόταν, ενώ βάδιζα προς το Κελλί του, και τόσα άλλα. Γι' αυτό και διαβάζοντας αυτό το βιβλίο αισθάνθηκα βαθύτατη συγκίνηση και απέραντη ευγνωμοσύνη στον Θεό.

Ο αείμνηστος Γέροντας Παΐσιος ζούσε στην θριαμβεύουσα Εκκλησία από την ζωή αυτή και τώρα την απολαμβάνει ακόμη περισσότερο. Και αισθάνομαι την ανάγκη να ζητήσω τις πρεσβείες του για την ποιμαντική μου διακονία και την σωτηρία της ψυχής μου, επειδή έχει “παρρησίαν πολλήν”. Θα μπορούσα δε να επαναλάβω αυτό που είπε κάποιος μοναχός για τον άγιο Γέροντά του κατά την ημέρα της εξοδίου ακολουθίας του: “Δεν λυπούμαι για την κοίμησή του, αλλά χαίρομαι γιατί στην Βασιλεία του Θεού συγκαταριθμήται σήμερα ένας άνθρωπος που τον γνώρισα και με αγάπησε πολύ, ένας δικός μου άνθρωπος”. Και εμείς χαιρόμαστε γιατί άνθρωποι που μας αγάπησαν πραγματικά και ανέπαυσαν το πνεύμα μας, “δικοί μας άνθρωποι”, όπως ο π. Παΐσιος, ο π. Εφραίμ, ο π. Σωφρόνιος, ο Επίσκοπος Εδέσσης Καλλίνικος κλπ., είναι μέλη της Εκκλησίας των πρωτοτόκων εν ουρανοίς.

Αξίζει να διαβασθή προσεκτικά το σημαντικό αυτό βιβλίο για να αποκτήσουμε καθαρή αίσθηση της πνευματικής ζωής, να καταλάβουμε σε τί συνίσταται το φιλότιμο και η παλληκαριά από την οποία διαπνεόταν ο αείμνηστος Γέροντας Παΐσιος, να δούμε τί ακριβώς είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία, πώς γίνεται κανείς μέλος της Εκκλησίας, τί είναι στην πραγματικότητα η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση, ώστε να θεραπευθούμε από την σύγχρονη ανίατη ασθένεια της θεολογικής βαβυλωνίας και την σύγχρονη σύγχυση του θεολογικού λόγου.

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στην Συνοδεία του αειμνήστου π. Ισαάκ που επιμελήθηκε την έκδοση του βιβλίου αυτού, όπως και στο Ιερό Ησυχαστήριο “Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος” Μεταμορφώσεως Χαλκιδικής, που έχει την κεντρική διάθεσή του. Προσέφεραν στην Εκκλησία έναν μεγάλο πνευματικό θησαυρό.

Εγώ τουλάχιστον, διαβάζοντας με προσοχή το βιβλίο αυτό, ζαλίστηκα από τον πλούτο, το βάθος, το ύψος και την τρυφερότητα αυτού του αγίου και ευλογημένου ανθρώπου, του ασκητού των πρώτων χρόνων της Εκκλησίας, που εμφανίσθηκε στις ημέρες μας για να μας ελέγξη, να μας διδάξη, να μας αγαπήση και να μας παλαβώση.-

12 Ιουλίου 2004, ημέρα της κοιμήσεώς του

  • Προβολές: 1677

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἱστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance