Ο Σεβασμιώτατος γιά τόν Παπαδιαμάντη στά «Πρωτοκλήτεια 2011»

Τήν 4η Νοεμβρίου ε.έ. στήν Διακίδειο Σχολή Πατρών καί στά πλαίσια τών «Πρωτοκλητείων 2011» πού διοργάνωσε η Ιερά Μητρόπολη Πατρών πραγματοποιήθηκε εκδήλωση μνήμης γιά τόν Αλ. Παπαδιαμάντη, πού περιελάμβανε ομιλία τού Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. Ιεροθέου καί ύμνους καί τραγούδια από τήν Πολυφωνική Χορωδία Πατρών, μέ χοράρχη τόν κ. Ι. Κόττορο.

Τήν εκδήλωση προλόγισε ο Σεβ. Μητροπολίτης Πατρών κ. Χρυσόστομος, αναφέρομενος μέ θερμά λόγια τόσο στό πρόσωπο τού μεγάλου λογοτέχνη όσο καί στό πρόσωπο τού ομιλητού.

Ο Σεβασμιώτατος κ. Ιερόθεος, αφού ευχαρίστησε τόν οικείο Ποιμενάρχη καί εξήρε τήν καλή γειτονία τών δύο Μητροπόλεων, καί ύστερα από μιά μικρή εισαγωγή, στήν οποία παρουσίασε τό ορθόδοξο ήθος τού Παπαδιαμάντη, επικέντρωσε τήν προσοχή σέ πέντε σημεία.

Στό πρώτο περιέγραψε τό περιβάλλον στό οποίο γεννήθηκε καί έζησε ο Παπαδιαμάντης. Πρόκειται γιά τήν μεταεπαναστατική περίοδο, στήν οποία γίνονταν διάφορες διεργασίες γιά τόν απογαλακτισμό τής Ελλάδος από τήν έως τότε παράδοσή της καί τήν προσάρτησή της στήν Ευρώπη, δηλαδή γινόταν ένας πολιτιστικός εκσυγχρονισμός τής Ελλάδος. Αυτό ο Σεβασμιώτατος τό στήριξε σέ κείμενα τής Έλλης Σκοπετέα, τής Ευθυμίας Μαυρομιχάλη, τού Charles Frazee, τού π. Γεωργίου Μεταλληνού, τού Κωνσταντίνου Μανίκα κλπ. Μάλιστα, όταν ο καθολικός βασιλεύς Όθων ήλθε στήν Ελλάδα, συνοδευόταν από μιά τριμελή (τρόϊκα) αντιβασιλεία, πού ήταν Προτεστάντες, γιά νά οργανώση τό κράτος μέ τίς αρχές τού ευρωπαϊκού πνεύματος. Σέ αυτήν τήν περίοδο ο Παπαδιαμάντης δέν επηρεάστηκε από τά δυτικά ρεύματα καί παρέμεινε πιστός στήν Ορθόδοξη Παράδοση, γράφοντας γιά τά ήθη καί τίς παραδόσεις τού λαού.

Στό δεύτερο σημείο ανέλυσε τό πώς ο Παπαδιαμάντης ζούσε καί ομιλούσε γιά τόν Θεό. Δέν ήταν ο Θεός τού Θωμά τού Ακινάτη, ο απρόσιτος καί σκληρός ούτε ο Θεός τού Άνσελμου Καντερβουρίας πού ήταν ένας φεουδάρχης καί ζητούσε ικανοποίηση, αλλά ήταν ο Θεός τής αγάπης καί τής φιλανθρωπίας, όπως τόν γνώρισε από νηπτικούς πατέρες, πού ονομάζονταν κολλυβάδες, τόσο στό Άγιον Όρος όσο καί στήν Σκιάθο. Είναι Θεός αγάπης, πού συμπονεί τόν άνθρωπο, πού τόν αγαπά, πού αγαπά πιό πολύ τούς αμαρτωλούς πού συναισθάνονται τήν πνευματική τους φτώχεια. Αυτό φαίνεται καθαρά σέ όλο τό έργο του.

Στό τρίτο σημείο παρουσίασε τήν ευσέβεια τού Παπαδιαμάντη, πού δέν έχει καμμία σχέση μέ τόν καλβινιστικό πουριτανισμό, δέν διακρίνεται από κάποια πουριτανική ηθική, αλλά είναι η ευσέβεια τής Ορθοδόξου Παραδόσεως. Από τόν δυτικό πουριτανισμό είχε επηρεασθή ο Νίκος Καζαντζάκης πού χώριζε τούς ανθρώπους σέ αμαρτωλούς καί αγίους, σέ ηθικούς καί ανήθικους, σέ ευσεβείς καί ασεβείς, μέ βάση εξωτερικά κριτήρια. Αντίθετα ο Παπαδιαμάντης βλέπει σέ όλους τούς ανθρώπους ότι είναι κατ' εικόνα Θεού δημιουργημένοι. Δέν χωρίζει τούς ανθρώπους σέ καλούς καί κακούς, σέ ευσεβείς καί ασεβείς, αλλά σέ όλους βλέπει ότι είναι δημιουργήματα τού Θεού. Κάθε άνθρωπος, παρά τήν πτώση του, διασώζει τό κάλλος τής δημιουργίας, παραμένει μέσα του τό κατ εικόνα έστω καί αμαυρωμένο, μαζί μέ τούς δερμάτινους χιτώνες τής πτώσεως. Καί πρέπει κανείς νά έχη ευαισθησία καρδιακή γιά νά βλέπη τήν εσωτερική αυτή δόξα μέσα στήν κατά κόσμον αδοξία.

Στό τέταρτο σημείο υπογράμμισε τό γεγονός ότι ο Παπαδιαμάντης ήταν ένα ταπεινό μέλος τής Εκκλησίας, αισθανόταν καί λειτουργούσε ως μέλος της. Είχε συναίσθηση ότι ο Χριστός είναι Κεφαλή τής Εκκλησίας, Αυτού τήν Γέννηση καί τήν Ανάσταση υμνεί καί δοξάζει καί υπακούει ταπεινά στίς αποφάσεις τής Εκκλησίας.

Στό πέμπτο σημείο παρουσίασε τό φιλοκαλικό ήθος τού Παπαδιαμάντη, όπως φαίνεται σέ όλα τά έργα του. Είναι ένα ήθος πού έχει επηρασθή από τούς φιλοκαλικούς-κολλυβάδες πατέρες τούς οποίους γνώρισε στό Άγιον Όρος καί στήν Σκιάθο. Αυτό τό ήθος διαπνέεται από τήν προσευχή, τήν λατρεία, τήν αίσθηση τής απουσίας τού Θεού, τήν νηστεία, τήν ταπείνωση, δηλαδή τήν αποφασιστική πλευρά τής εκκλησιαστικής ζωής.

Καί στό έκτο σημείο παρουσίασε τίς απόψεις δύο Επαχτιτών (Ναυπακτίων) γιά τόν Παπαδιαμάντη, δηλαδή τού Γιάννη Βλαχογιάννη καί τού Σταμάτη Σταματίου, πού είναι γνωστός μέ τά αρχικά του Σταμ. Σταμ.

Καί ο Σεβασμιώτατος κατέληξε:
«Φαίνεται, λοιπόν, ότι η ζωή καί τό έργο τού Παπαδιαμάντη εκφραζόταν από αυτό πού χαρακτηρίζουμε Ρωμηοσύνη, αισθανόταν τόν Θεό ως αγάπη, ο ίδιος αγαπούσε τούς άλλους, ακόμη καί τούς αμαρτωλούς, τούς οποίους σκέπαζε μέ τήν φιλανθρωπία του, ζούσε ταπεινά καί απλά μέ απόλυτη πτωχεία. Η ζωή του ήταν σάν ένα κερί πού λυώνει, σάν ένα λιβάνι αγιορείτικο πού μοσχοβολά τόν κόσμο, σάν τό λάδι τού καντηλιού πού καίγεται καί αφήνει μιά ευωδιά. Είχε μιά γλύκα στά μάτια: «κι' από τά μάτια του έσταζε μιά γλύκα». Έτσι καί έκλεισε τήν ζωή του, ψάλλοντας «τήν χείρα σου τήν αψαμένην τήν ακήρατον κορυφήν τού Δεσπότου», προσευχόμενος στόν άγιο Ιωάννη τόν Πρόδρομο, τόν πρόδρομο τών μοναχών. Η μοσχοβολημένη από αγιορείτικο λιβάνι ύπαρξή του, μοσχοβόλησε τά γραπτά του. Πέρασε στά κείμενά του, χωρίς καμμιά ιδιαίτερη προσπάθεια, όλο τόν κόσμο τής λατρείας καί τής ορθοδόξου παραδόσεως.

Ομολογώ ότι κάθε φορά πού διαβάζω Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη λιβανίζομαι από τό αγιορείτικο θυμίαμα, μυρίζω τό αγιορείτικο αγιοκέρι καί χύνω δάκρυα προσευχής καί ικεσίας γιά τόν μπαρμπα-Αλέξανδρο πού τώρα τραγουδάει «τά τραγούδια τού Θεού» μαζί μέ τήν Αγγελικούλα τού φίλου του τού Νικόλα Μπούκη, πού έγινε αγγελούδι τού ουρανού. Καί τά τραγουδάει μέ τήν δύναμη καί ενέργεια τής νηφαλίου μέθης, αυτός ο μεθύων από τό αγιορείτικο κρασί τής αγάπης τού ουρανίου πολιτεύματος.

Ο Παπαδιαμάντης ήταν ποτισμένος από τό εκκλησιαστικό φρόνημα καί μιά τέτοια μορφή χρειαζόμαστε σήμερα ως πρότυπο, σέ μιά εποχή πού ασχολούμαστε μόνο μέ τά οικονομικά ζητήματα καί αφήσαμε πεινασμένο τόν εσωτερικό-ψυχικό μας κόσμο, πού ασχολούμαστε μόνον γιά τήν "μένουσαν πόλιν" καί εγκαταλείψαμε τήν "μέλλουσαν πόλιν", τής οποίας τεχνίτης καί δημιουργός είναι ο Θεός».

  • Προβολές: 1373

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance