Τὰ Μοναστήρια τῆς Ναυπακτίας: Ιερά Μονή Προφήτη Αγίου Δημητρίου Κρυονερίων

του Αρχιμ. π. Ειρηναίου Κουτσογιάννη

Στη θέση “Σέλπερη”, νότια του χωριού Κρυονέρια, στη μέση της πλαγιάς “Αετοράχη”, βρίσκεται το διαλυμένο από το 1833 μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου.

Η ίδρυσή του συνδέεται με τον πρώτο ηγούμενό του Δαμιανό. Μία νύχτα του 1805 ο Κρυονερίτης βοσκός Δημήτριος Τσουνόπουλος, “ωνηρεύθη μίαν ιεράν εικόνα εις έν μέρος πλησίον του χωριού Κουτολίστας και ότι υποχρεούτο από τον Άγιο Δημήτριο να του ανεγείρη εκεί ναόν, εις τον οποίον και να αφιερωθή φαμελιακώς... Ξύπνησε, πήγε στον ωρισμένο τόπο, έσκαψε. Το εικόνισμα ήταν θαμμένο εκεί. Έτρεξε όλο το χωριό. Είπε το περιστατικό, διαλάλησε το όνειρό του. Άλλοι τον πίστεψαν, άλλοι όχι. Προθυμία όμως δεν έδειχνε κανείς να δώση γρόσια για εκκλησία καινούργια...”.

Ο Δ. Τσουνόπουλος όμως δεν απογοητεύτηκε. Πήγε στα Γιάννενα και ζήτησε την άδεια του Αλή Πασά (στή δικαιοδοσία του οποίου υπαγόταν η περιοχή) για να κάνη έρανο και να κτίση το μοναστήρι. Αφού πήρε την σχετική άδεια περιόδευσε τα χωριά των Κραββάρων, συγκεντρώνοντας αρκετά χρήματα. Έκτισε το μοναστήρι και έγινε μοναχός με το όνομα Δαμιανός.

Αργότερα το 1819, ο Δαμιανός πέτυχε να εκδοθή “Σιγίλιο” του Οικουμενικού πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’, με το οποίο το μοναστήρι ανακηρύχθηκε Πατριαρχικό και Σταυροπηγιακό.

Το Καθολικό του μοναστηριού διασώζεται μέχρι σήμερα. Έχει διαστάσεις 12ί6,40 μ. και παραδοσιακή δόμηση. Στην πέτρινη σκεπή του προεξέχει ένας μικρός τρουλλίσκος, με πέντε μικρούς φεγγίτες στα πλάγια. Επάνω από την μεσημβρινή είσοδο του ναού υπάρχει η κτιτορική πλάκα με ανάγλυφο σταυρό και την χρονολογία 1805.

Σε απόσταση 25 περίπου μ. βόρεια από τον ναό, υπάρχει μικρό παρεκκλήσι (γνωστό και σαν “μετόχι”) αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία. Έχει διαστάσεις 5,30ί4,20 μ. και κτίσθηκε το 1818.

Κοντά στο μετόχι βρισκόταν και ο “Στύλος”, όπου ασκήτευε ο Δαμιανός. Κτίσθηκε και αυτός το 1818 και σήμερα σώζεται η βάση του διαστάσεων 2,5ί2,5 μ. Νοτιοδυτικά του Καθολικού σώζονται ερείπια από τις κτιριακές εγκαταστάσεις του παλιού μοναστηριού.

Εκτός από τον ιδρυτή Δαμιανό άλλοι γνωστοί μοναχοί του μοναστηριού είναι οι εξής: α) Χρύσανθος. Διετέλεσε ηγούμενος από το 1825 μέχρι το 1834 και παρέμεινε στο μοναστήρι μέχρι και μετά το 1845. β) Ζωσιμάς. Καταγόταν από την Λομποτινά και εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι το 1805 με τα δύο παιδιά του, τον Άνθιμο και τον Αγαθάγγελο. γ) Αγάπιος, Νικόδημος, Κωνστάντιος και Κυπριανός που αναφέρονται το 1845.

Η πρώτη περιουσία του μοναστηριού προήλθε από τα πατριακά κτήματα του ηγουμένου Δαμιανού. Στην συνέχεια το μοναστήρι εκμεταλλεύτηκε δύο χωράφια της γυναίκας του, καθώς επίσης και τα κτήματα του μοναχού Ζωσιμά στην Άνω Χώρα.

Το 1833 που διαλύθηκε το μοναστήρι είχε στην κυριότητά του τα εξής κτήματα και μετόχια: α) Της γύρω περιοχής του μοναστηριού με αγρούς, αμπέλια και διάφορα δένδρα. β) Της Λομποτινάς. γ) Της Βοϊτσάς με ναό - μετόχι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. δ) Της Τέρνοβας. ε) Του Κονταρά στη Γαυρολίμνη με ναό - μετόχι του Αγίου Γεωργίου. Η υπολογίσημη αυτή περιουσία περιήλθε τελικά στο Εκκλησιαστικό Ταμείο που ιδρύθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 1834.

Τα άγια λείψανα και τα υπόλοιπα ιερά κειμήλια του μοναστηριού, μετά την διάλυσή του, μεταφέρθηκαν και παραλήφθηκαν από τον έπαρχο Ναυπάκτου και στην συνέχεια παραδόθηκαν σε άλλα διατηρημένα μοναστήρια.

Πολλές προσπάθειες (1837, 1845, 1846, 1862) των κατοίκων της ορεινής Ναυπακτίας για την επανίδρυση του μοναστηριού, δεν έφεραν αποτέλεσμα, παρ’ ότι το 1845 υπήρχε αδελφότητα έξι μοναχών.

  • Προβολές: 2128